Τα pop-up φώτα των Mazda MX-5 και Ferrari F40 εξαφανίστηκαν οριστικά

Τα pop-up φώτα, οι αναδιπλούμενοι προβολείς που ανασηκώνονταν από το καπό με το πάτημα ενός διακόπτη, αποτελούν ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα αλλά και πλέον εξαφανισμένα χαρακτηριστικά των αυτοκινήτων. Από τη δεκαετία του 1970 έως τη δεκαετία του 1990 γνώρισαν μεγάλη διάδοση, κυρίως σε σπορ κατασκευές, τόσο προσιτές οικονομικά όσο και ακριβότερες, σύμφωνα με δημοσιεύματα του ειδικού Τύπου.

Μοντέλα όπως το Mazda MX-5, το Honda Prelude, το Nissan 180SX, η Chevy Corvette, η Lamborghini Countach και φυσικά η Ferrari F40 έγιναν γνωστά για το συγκεκριμένο σύστημα. Η επιλογή αυτή δεν βασίστηκε μόνο σε σχεδιαστικά κριτήρια, αφού οι νόμοι περί φωτισμού στις ΗΠΑ απαιτούσαν μεγάλους και τυποποιημένους λαμπτήρες που δύσκολα χωρούσαν σε χαμηλά και αεροδυναμικά αμαξώματα.

Οι κατασκευαστές βρήκαν τότε μια πρακτική λύση: οι προβολείς θα κρύβονταν όταν δεν χρειάζονταν και θα εμφανίζονταν μόνο όταν ήταν απαραίτητοι. Έτσι ένα τεχνικό ζήτημα μετατράπηκε σταδιακά σε στοιχείο ταυτότητας για μια ολόκληρη εποχή σπορ αυτοκινήτων.

Το τοπίο άλλαξε όταν χαλάρωσαν οι σχετικοί κανονισμοί και επετράπη η χρήση πιο σύνθετων, ενσωματωμένων μονάδων φωτισμού. Οι σχεδιαστές απέκτησαν μεγαλύτερη ελευθερία και μπορούσαν πλέον να τοποθετούν μικρότερους και πιο λεπτούς προβολείς απευθείας στο αμάξωμα. Ο βασικός τεχνικός λόγος ύπαρξης των αναδυόμενων φώτων έπαψε ουσιαστικά να υφίσταται.

Σε αυτό προστέθηκε και το κόστος. Η ύπαρξη μηχανισμού ανύψωσης συνεπάγεται μοτέρ, αρθρώσεις, καλώδια και γρανάζια, δηλαδή επιπρόσθετα μέρη ευάλωτα σε βλάβες και φθορά. Οι ιδιοκτήτες παλαιότερων οχημάτων με παρόμοιο εξοπλισμό αντιμετωπίζουν συχνά το γνωστό φαινόμενο όπου ο ένας προβολέας λειτουργεί σωστά ενώ ο άλλος ακινητοποιείται εντελώς ή μένει μεσοστρατής.

Υπάρχει όμως και ένας ακόμη παράγοντας που έπαιξε καθοριστικό ρόλο: η προστασία των πεζών. Τα σηκωμένα φώτα σχηματίζουν μια αιχμηρή προεξοχή στο μπροστινό τμήμα του αυτοκινήτου, η οποία σε περίπτωση ατυχήματος με πεζό εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους. Οι ευρωπαϊκές απαιτήσεις είναι πλέον πολύ αυστηρές και ο σχεδιασμός ενός σύγχρονου μοντέλου πρέπει να λαμβάνει υπόψη την παραμόρφωση του εμπρός μέρους και τον τρόπο απορρόφησης της ενέργειας μιας σύγκρουσης. Δεν πρόκειται για καθολική απαγόρευση, αλλά στην πράξη η υλοποίηση τους γίνεται πολύ δύσκολη και ασύμφορη.

Η βασική ιδέα πάντως δεν έχει εγκαταλειφθεί εντελώς. Σήμερα, αρκετά οχήματα αξιοποιούν χωριστές διατάξεις φωτισμού, τοποθετώντας μια στενή λωρίδα LED ψηλά στο καπό ενώ οι κύριοι προβολείς βρίσκονται πιο χαμηλά στον προφυλακτήρα. Το αισθητικό αποτέλεσμα θυμίζει κάπως τη λογική των pop-up φώτων, χωρίς όμως μοτέρ και πολύπλοκους μηχανισμούς.

Κατά καιρούς έχουν εμφανιστεί ειδικές κατασκευές και πρωτότυπα που επαναφέρουν την ιδέα, όπως η Ares Panther και το πρωτότυπο Mazda Iconic SP. Ωστόσο, υπάρχει τεράστια απόσταση ανάμεσα σε ένα περιορισμένης κυκλοφορίας ή δοκιμαστικό όχημα και σε ένα αυτοκίνητο ευρείας παραγωγής εκατοντάδων χιλιάδων αντιτύπων που οφείλει να συμμορφώνεται με τους τρέχοντες κανόνες. Βάσει των σημερινών συνθηκών, η επαναφορά των ανοιγόμενων φώτων στα μαζικής παραγωγής οχήματα φαντάζει απίθανη.