Η αυτοτελής «Οδική Υπηρεσία Συστημάτων Εποπτείας και Ασφάλειας» δεν είναι απλώς μια ακόμα διοικητική οντότητα που προστίθεται στον κρατικό μηχανισμό. Είναι το κεντρικό εργαλείο με το οποίο το κράτος φιλοδοξεί να βάλει σε ψηφιακή τάξη το χάος των οδικών παραβάσεων και την πολυπλοκότητα των διοδίων. Η σύστασή της είναι πλέον γεγονός, καθώς δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβέρνησης η Κοινή Υπουργική Απόφαση που καθορίζει τη λειτουργία και την οργάνωσή της.
Η υπηρεσία, με το διακριτικό όνομα ΟΔΥΣΕΑΣ, υπάγεται απευθείας στο υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών. Αποτελεί τη μετεξέλιξη προγενέστερων δομών, όπως η Υπηρεσία Οδικών Τελών, αλλά τώρα αποκτά μια βαριά και σαφή διοικητική διάρθρωση. Η ΟΔΥΣΕΑΣ διαρθρώνεται σε τέσσερις (4) Διευθύνσεις, εννέα (9) Τμήματα και ένα (1) Αυτοτελές Τμήμα, μια δομή που δείχνει τον εκτεταμένο ρόλο που καλείται να παίξει.
Στην καρδιά της αποστολής της βρίσκεται ένα ολόκληρο οικοσύστημα ψηφιακής διαχείρισης. Η υπηρεσία αναλαμβάνει την εποπτεία του δικτύου από κάμερες σε όλη την επικράτεια. Δεν πρόκειται μόνο για τη συντήρηση και την καλή λειτουργία τους, αλλά για τη συνολική αλυσίδα που ξεκινά από την καταγραφή της παράβασης και φτάνει μέχρι την είσπραξη του προστίμου. Η ψηφιακή διαχείριση των οδικών παραβάσεων και η ενημέρωση των πολιτών γίνονται κεντρικές αρμοδιότητες, με στόχο την εμπρόθεσμη εξόφληση και την αποστολή υπενθυμίσεων σε όσους δεν ανταποκρίνονται.
Μια κρίσιμη παράμετρος που αναδύεται μέσα από τη νέα δομή είναι η σύσταση του Εθνικού Παρατηρητηρίου Οδικής Ασφάλειας. Αυτό εντάσσεται απευθείας στη διοικητική δομή της ΟΔΥΣΕΑΣ, δίνοντας στην υπηρεσία έναν ρόλο όχι μόνο κατασταλτικό αλλά και επιτελικό, αξιοποιώντας τα δεδομένα για την κυκλοφορία και τα τροχαία ατυχήματα ώστε να σχεδιάζονται στοχευμένες παρεμβάσεις.
Παράλληλα με τις παραβάσεις του ΚΟΚ, η ΟΔΥΣΕΑΣ αποκτά τον πλήρη έλεγχο των συστημάτων διοδίων. Σύμφωνα με το κείμενο της ΚΥΑ, η Διεύθυνση Ηλεκτρονικής Διαχείρισης Οδικών Υποδομών (Δ3) αναλαμβάνει δράση. Σχεδιάζει και αναπτύσσει το σύστημα ηλεκτρονικής διαχείρισης των οδικών υποδομών, παρακολουθεί και χρεώνει αναλογικά τα τέλη διοδίων. Διαχειρίζεται μάλιστα και το Κέντρο Παρακολούθησης Διοδίων, συγκεντρώνοντας κυκλοφοριακά δεδομένα από κάθε σταθμό διοδίων της χώρας. Δεν είναι τυχαίο ότι η υπηρεσία ορίζεται ως το Εθνικό Σημείο Επαφής για αιτήματα που αφορούν τα διόδια από και προς άλλα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η ψηφιακή διαχείριση των οδικών παραβάσεων αποκτά συγκεκριμένα βήματα. Το Τμήμα Ψηφιακής Διαχείρισης Οδικών Παραβάσεων και Ενημέρωσης του Πολίτη (Δ3α) χρησιμοποιεί ένα πληροφοριακό σύστημα που βεβαιώνει τις παραβάσεις και ενημερώνει τον πολίτη για την εξόφλησή τους. Σε συνεργασία με το λογιστήριο, η υπηρεσία θα κατανέμει τα ποσά των προστίμων σε διαφορετικούς κωδικούς εσόδων, ώστε να γίνεται σωστά ο διαμοιρασμός προς Περιφέρειες, Δήμους και άλλους φορείς. Ακόμη, η κατάρτιση λίστας με τις οφειλές, εμπρόθεσμες και ληξιπρόθεσμες, και η προώθησή τους για είσπραξη σύμφωνα με τον Κώδικα Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων είναι μια διαδικασία που πλέον τυποποιείται ψηφιακά.
Η ΟΔΥΣΕΑΣ αποκτά και σημαντικό ρόλο στην έρευνα και την καινοτομία. Λειτουργεί ως ο Εθνικός Φορέας Αξιολόγησης (National Body for Compliance Assessment – NB), αξιολογώντας την εκπλήρωση των απαιτήσεων που θέτουν οι ευρωπαϊκοί κανονισμοί για τα δεδομένα του Εθνικού Σημείου Πρόσβασης. Παράλληλα, αναλαμβάνει την ανάπτυξη νέων ερευνητικών δράσεων και τον συντονισμό των αναπτυξιακών δραστηριοτήτων της, με στόχο τη συνεχή βελτίωση των υπηρεσιών της.
Για να λειτουργήσει όλο αυτό το οικοδόμημα, η κυβέρνηση ποντάρει στην απρόσκοπτη διασύνδεση των πληροφοριακών συστημάτων. Η όλη διαδικασία για την επιβολή και την είσπραξη των προστίμων δεν θα είναι μια αποσπασματική ενέργεια. Τα δεδομένα θα διασταυρώνονται και θα αξιοποιούνται σε πραγματικό χρόνο με άλλες κρίσιμες βάσεις δεδομένων του Δημοσίου, όπως η ΑΑΔΕ και το Εθνικό Μητρώο Επικοινωνίας, διασφαλίζοντας ότι η ενημέρωση του πολίτη φτάνει στον σωστό παραλήπτη χωρίς καθυστερήσεις.
Η έκδοση προδιαγραφών υποχρεωτικής εφαρμογής για τα λειτουργικά συστήματα ενιαίων ηλεκτρονικών αναλογικών διοδίων σε όλο το οδικό δίκτυο, ανεξαρτήτως φορέα λειτουργίας, είναι μια ακόμα κρίσιμη αρμοδιότητα. Στόχος είναι να μπει ένα τέλος στο σημερινό μωσαϊκό διαφορετικών συστημάτων και χρεώσεων. Η ανάπτυξη και λειτουργία του Ηλεκτρονικού Μητρώου Παρόχων Ε.Υ.Τ. κινείται στην ίδια κατεύθυνση, εναρμονίζοντας την Ελλάδα με το ευρωπαϊκό δίκαιο.
Η σύσταση της ΟΔΥΣΕΑΣ σηματοδοτεί το πέρασμα σε μια εποχή όπου η διαχείριση της οδικής ασφάλειας, των παραβάσεων και των υποδομών γίνεται μια ενιαία, πλήρως ψηφιοποιημένη διαδικασία. Από την κάμερα στον δρόμο μέχρι την ειδοποίηση στο κινητό του πολίτη και τον τελικό διαμοιρασμό του προστίμου στον οικείο Δήμο, η διαδρομή είναι πλέον αυτοματοποιημένη, με την ΟΔΥΣΕΑΣ να έχει τον απόλυτο συντονισμό.