Η Άγκυρα υποδέχεται σήμερα τους ηγέτες του ΝΑΤΟ σε μια στιγμή που η Συμμαχία καλείται να προσαρμοστεί σε νέες ισορροπίες. Οι Ευρωπαίοι γνωρίζουν καλά πως η απόλυτη στήριξη από την Ουάσιγκτον δεν θα διαρκέσει για πάντα. Η κυβέρνηση Τραμπ στρέφει το ενδιαφέρον της προς τον Ινδο-Ειρηνικό και τη Μέση Ανατολή, αφήνοντας την Ευρώπη να αναλάβει περισσότερες ευθύνες για τη δική της άμυνα.
Ο πόλεμος στην Ουκρανία έδωσε ξανά στη συμμαχία μια αίσθηση ενότητας έναντι ενός κοινού στόχου. Αυτή η ενότητα όμως δοκιμάζεται τώρα από τις απαιτήσεις για μεγαλύτερες δαπάνες και από την προοπτική μείωσης της αμερικανικής παρουσίας στην ήπειρο. Στο επίκεντρο βρίσκεται το όραμα για ένα «ΝΑΤΟ 3.0», όπου η Ευρώπη θα καλύπτει μεγαλύτερο μέρος της συμβατικής άμυνας.
Συμφωνίες συνολικής αξίας περίπου 12 δισ. δολαρίων για μη επανδρωμένα αεροσκάφη, συστήματα επιτήρησης και μεταγωγικά ανακοινώθηκαν κατά τη διάρκεια της συνόδου. Έντεκα κράτη-μέλη αποφάσισαν να προμηθευτούν αερομεταφερόμενα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης από τη σουηδική Saab, αντικαθιστώντας συστήματα της Boeing. Η κίνηση αυτή δείχνει την προσπάθεια να ενισχυθεί η ευρωπαϊκή βιομηχανία, ενώ παράλληλα παραμένει ισχυρή η εξάρτηση από αμερικανικά μέσα σε άλλους τομείς.
Ο Μαρκ Ρούτε τόνισε ότι στόχος είναι «μια ισχυρότερη Ευρώπη μέσα σε ένα ισχυρότερο ΝΑΤΟ». Πίσω από τα λόγια αυτά κρύβεται η ανησυχία πολλών Ευρωπαίων ότι η μετάβαση μπορεί να οδηγήσει σε ασθενέστερη συνολική αποτρεπτική ικανότητα. Ο Ράντοσλαβ Σικόρσκι περιέγραψε τρεις φάσεις της Συμμαχίας, με την τρίτη να σηματοδοτεί την ανάληψη μεγαλύτερης ευθύνης από την Ευρώπη.
Το ΝΑΤΟ δεν παρεμβαίνει στις διμερείς διαφορές μεταξύ συμμάχων, επιδιώκοντας τη διατήρηση της συνοχής απέναντι σε εξωτερικές απειλές. Η Ελλάδα και η Τουρκία παραμένουν κρίσιμες για τη νοτιοανατολική πτέρυγα, παρόλο που οι μεταξύ τους διαφορές δεν μπαίνουν στην ατζέντα. Η Τουρκία θέλει να δείξει ότι η άμυνα της Ευρώπης δεν μπορεί να οργανωθεί χωρίς τη συμμετοχή της.
Ο Τραμπ δήλωσε λίγο πριν την άφιξή του ότι το τέλος του πολέμου στην Ουκρανία «είναι πιο κοντά απ’ όσο νομίζει ο κόσμος», γιατί τόσο ο Ζελένσκι όσο και ο Πούτιν θέλουν μια διπλωματική λύση. Η δήλωση αυτή έρχεται ενώ η Ρωσία συνεχίζει τις επιθέσεις στο Κίεβο και ενώ οι Ευρωπαίοι δεσμεύονται για βοήθεια ύψους 80 δισεκατομμυρίων δολαρίων προς την Ουκρανία για φέτος και το επόμενο έτος.
Ο «ελέφαντας στο δωμάτιο» παραμένει το ψυχολογικό χάσμα ανάμεσα στους Ευρωπαίους και Καναδούς από τη μια και τους Αμερικανούς από την άλλη, λόγω των απειλών του Τραμπ κατά του Καναδά και της Γροιλανδίας. Η συζήτηση για τις δαπάνες που θα φτάσουν στο 5% του ΑΕΠ έως το 2035 θα φέρει έμμεσα στο φως και αυτό το θέμα. Αν οι ΗΠΑ μειώσουν τα στρατεύματά τους, οι Ευρωπαίοι θα πρέπει να καλύψουν το κενό γρήγορα.
Γερμανοί αξιωματούχοι εκτιμούν ότι μια Ρωσία σκληραγωγημένη από τον πόλεμο μπορεί να είναι έτοιμη για σύγκρουση με το ΝΑΤΟ έως το 2029. Η Ευρώπη καλείται να γίνει πιο έτοιμη για πόλεμο, χωρίς όμως να δημιουργηθούν επικίνδυνα κενά στην αποτροπή. Η έλλειψη προσωπικού στους ευρωπαϊκούς στρατούς και η ανάγκη για δικές τους δυνατότητες σε πυραύλους, δορυφόρους και αντιαεροπορική άμυνα καθιστούν τη μετάβαση ακόμα πιο περίπλοκη.
Η σύνοδος δεν αφορά μόνο αριθμούς. Αφορά το αν η Ευρώπη μπορεί να οργανώσει ενιαία απάντηση σε μια μεγάλη κρίση όταν η αμερικανική παρουσία είναι μικρότερη. Η πυρηνική ομπρέλα των ΗΠΑ παραμένει απαραίτητη, όπως και η αξιοπιστία ότι ένας Αμερικανός πρόεδρος θα φτάσει σε κλιμάκωση για την άμυνα της ηπείρου. Η Άγκυρα δείχνει πόσο δύσκολη είναι η ισορροπία ανάμεσα στην αυτονομία και τη διατήρηση της συμμαχικής συνοχής.