Πρόωρα ξεκίνησε φέτος η αναπαραγωγική περίοδος της μεσογειακής φώκιας. Ερευνητές της MOm εντόπισαν το πρώτο νεογέννητο του 2026 σε ανοιχτή θαλάσσια σπηλιά σε ακτή του Αιγαίου. Πρόκειται για θηλυκό μικρό που βρισκόταν μαζί με τη μητέρα του. Η οργάνωση κάνει λόγο για μια πρώιμη εμφάνιση που γεννά αισιοδοξία για τη συνέχεια.

Το 2025 είχε αφήσει πολλές υποσχέσεις. Στο Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Αλοννήσου Βορείων Σποράδων φωτοταυτοποιήθηκαν 21 νεογέννητα στο Πιπέρι και στη νοτιοανατολική Σκόπελο. Αριθμός-ρεκόρ, πολύ πάνω από τον μέσο όρο της τελευταίας 37ετίας, όπως ανέφερε ο Οργανισμός Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής (ΟΦΥΠΕΚΑ). Ο διευθύνων σύμβουλός του, Κώστας Τριάντης, το απέδωσε σε τρεις δεκαετίες συστηματικής επιστημονικής παρακολούθησης, αποτελεσματικής διαχείρισης και συνεργασίας με τις τοπικές κοινωνίες.

Από την καταδίωξη στο καθεστώς προστασίας

Η εικόνα σήμερα απέχει παρασάγγας από εκείνη των τελών της δεκαετίας του 1980. «Υπήρχαν δημοσιευμένες επιστημονικές εργασίες που προέβλεπαν ότι μετά το 2000 δεν θα υπήρχε μεσογειακή φώκια στην Ελλάδα», θυμάται ο βιολόγος Πάνος Δενδρινός, πρόεδρος της MOm. Τότε, οι ψαράδες τη θεωρούσαν εχθρό — τα ζώα πυροβολούνταν, δηλητηριάζονταν, ακόμη και με δυναμίτες. Η MOm ξεκίνησε ένα άτυπο δίκτυο πολιτών, μιλώντας σε καφενεία, αλιευτικά καταφύγια και σχολικές αίθουσες.

Η αντιστροφή ήταν εντυπωσιακή. Η Ελλάδα φιλοξενεί σήμερα περίπου τα δύο τρίτα του παγκόσμιου πληθυσμού της Monachus monachus, δηλαδή γύρω στα 850–950 ζώα. Τον Δεκέμβριο του 2023, η Διεθνής Ένωση για τη Διατήρηση της Φύσης (IUCN) αναβάθμισε το είδος από «Κινδυνεύον» σε «Ευάλωτο», αναγνωρίζοντας τη σταθερά ανοδική πορεία.

Η φετινή πρόωρη γέννηση είναι ένα ακόμα θετικό σημάδι. Συνήθως οι γεννήσεις γίνονται φθινόπωρο, από Σεπτέμβριο έως Νοέμβριο, μέσα σε σπηλιές που συχνά πλημμυρίζουν. Όσο τα ζώα αισθάνονται ασφάλεια, όπως φάνηκε και πέρυσι στο Πιπέρι όπου για πρώτη φορά μετά από δεκαετίες γεννήθηκε μικρό σε ανοιχτή παραλία, η επιστροφή τους συνεχίζεται.