143 ώρες τον χρόνο. Τόσο χρόνο χάνει κατά μέσο όρο ένας οδηγός στην Αθήνα μέσα σε μποτιλιαρίσματα, σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται το υπουργείο. Ένας αριθμός που μεταφράζεται σε χαμένες εργατοώρες, καύσιμα που καίγονται στο πουθενά και ένα οδικό δίκτυο που ασφυκτιά σε 292 σημεία καθημερινής συμφόρησης.
Σε ένα δωμάτιο με δεκάδες οθόνες, στο κτίριο της Γενικής Αστυνομικής Διεύθυνσης Αττικής, αυτή η συνθήκη επιχειρείται να αντιστραφεί. Εκεί βρίσκεται ο Θάλαμος Επιχειρήσεων Παρακολούθησης και Ελέγχου Κυκλοφορίας. Και η οθόνη του δεν δείχνει απλώς έναν χάρτη με κόκκινες και πράσινες γραμμές. Το σύστημα που “τρέχει” τώρα εκεί ονομάζεται Traffic Commander. Τροφοδοτείται από 24 διαφορετικές πηγές δεδομένων – κάμερες, αισθητήρες, περιπολικά, δίκυκλα, βάσεις δεδομένων.
Αυτός ο ψηφιακός όγκος μεταφράζεται σε περίπου 50.000 κυκλοφοριακά συμβάντα που φιλτράρονται ημερησίως. Δεν είναι εφαρμογή του εμπορίου. Την έφτιαξαν μηχανικοί λογισμικού της ίδιας της Ελληνικής Αστυνομίας, με επικεφαλής τον αστυνομικό υποδιευθυντή Αναστάσιο Καλαϊτζίδη. Το κόστος ανάπτυξης λογισμικού; Μηδέν.
Ο υποστράτηγος Θανάσης Κάμπρας, γενικός αστυνομικός διευθυντής Αττικής, το έθεσε ως εξής: η πλατφόρμα δεν είναι απλώς μία ακόμη ψηφιακή εφαρμογή. Είναι ένας μηχανισμός που μετατρέπει τον μεγάλο όγκο πληροφοριών σε επιχειρησιακή γνώση. Η εικόνα από το πεδίο συνδυάζεται με την ανθρώπινη κρίση – και εκεί κρίνεται το παιχνίδι.
Το “μάτι” από ψηλά και η ομάδα ταχείας κρούσης
Δέκα drones ειδικών αστυνομικών προδιαγραφών προστέθηκαν πρόσφατα στο οπλοστάσιο του ΘΕΠΕΚ. Τα παρέδωσε η Ένωση Ελλήνων Εφοπλιστών. Πρόκειται για δωρεά ύψους 125.000 ευρώ που, όπως ανέφερε ο γενικός γραμματέας Δημήτρης Φαφαλιός, εντάσσεται στο πρόγραμμα κοινωνικής προσφοράς της Ένωσης. Η ζωντανή εικόνα από αέρος φτάνει απευθείας στο κέντρο επιχειρήσεων, καλύπτοντας τα τυφλά σημεία που οι επίγειες κάμερες δεν βλέπουν.
Από εκεί, οι αξιωματικοί καθοδηγούν την ομάδα “ΚΟΜΒΟΣ”. Δεν είναι άλλο ένα τμήμα της Τροχαίας. Αποτελείται από 140 έως 150 αστυνομικούς με δίκυκλα και περιπολικά, εκπαιδευμένους για άμεση παρέμβαση. Ο στόχος είναι συγκεκριμένος: εννέα λεπτά για να φτάσουν σε ένα συμβάν στον Κηφισό. Ένα ακινητοποιημένο όχημα που θα μείνει για ώρα στη μεσαία λωρίδα μπορεί να προκαλέσει κυκλοφοριακό έμφραγμα σε όλο τον άξονα. Η ταχύτητα απόκρισης γίνεται το παν.
Μελέτες του ΕΜΠ δείχνουν ότι σε ορισμένες διαδρομές η καθυστέρηση αγγίζει το 65% του συνολικού χρόνου μετακίνησης, με τις ταχύτητες αιχμής να υπολείπονται ακόμα και εκείνης ενός ποδηλάτου. Σε αυτό το περιβάλλον, η διαφορά ανάμεσα σε μια αρτηρία που αναπνέει και σε ένα ατέλειωτο πάρκινγκ μπορεί να κριθεί σε λεπτά.
Τεχνητή νοημοσύνη και το στοίχημα του 30%
Το σύστημα ήδη χρησιμοποιεί αλγορίθμους τεχνητής νοημοσύνης για να προβλέπει μοτίβα. Ξέρει, για παράδειγμα, πότε μια λαϊκή αγορά θα επιβαρύνει μια γειτονιά και ειδοποιεί για προληπτική ρύθμιση της κυκλοφορίας. Χαρτογραφεί ηλεκτρονικά τα σημεία με τον μεγαλύτερο φόρτο, οργανώνοντας την τοποθέτηση των δυνάμεων προτού φανεί το πρόβλημα.
Ο υπουργός Προστασίας του Πολίτη Μιχάλης Χρυσοχοΐδης ήταν σαφής κατά την παρουσίαση. Χαρακτήρισε το κυκλοφοριακό το σημαντικότερο πρόβλημα του λεκανοπεδίου μετά την ακρίβεια. Η εκτίμησή του: όταν το Traffic Commander αναπτυχθεί πλήρως από τον Σεπτέμβριο, μπορεί να επιφέρει βελτίωση της κυκλοφορίας κατά 25% έως 30%. Ένα ποσοστό που η ίδια η ΕΛ.ΑΣ. θα ελέγχει κάθε μήνα, μέσα από αναφορές αξιολόγησης που θα δείχνουν πού πιάνει τόπο η παρέμβαση και πού χρειάζεται αναπροσαρμογή.
Πρόκειται για ένα φιλόδοξο νούμερο. Ο αντιπρόεδρος της Ένωσης Αστυνομικών Υπαλλήλων Αθήνας, Νίκος Ρήγας, μιλά για μια πιο συντηρητική προσέγγιση, θέτοντας έναν ρεαλιστικό στόχο βελτίωσης μεταξύ 10% και 20%. Η ψαλίδα ανάμεσα στις δύο εκτιμήσεις θα κλείσει στην πράξη, όταν το σύστημα ενσωματώσει πλήρως και τις κάμερες τεχνητής νοημοσύνης, κάτι που τοποθετείται χρονικά στις αρχές του 2027.
Η πλατφόρμα δεν φιλοδοξεί να εξαφανίσει τα αυτοκίνητα από τους δρόμους ούτε να διανοίξει λεωφόρους εκεί που δεν υπάρχουν. Ο ρόλος της είναι άλλος: να μειώσει δραστικά τον χρόνο αντίδρασης. Κάθε λεπτό που κερδίζεται στην αντιμετώπιση ενός τροχαίου ή ενός ακινητοποιημένου οχήματος δεν αφήνει την ουρά να γενικευτεί. Δεν είναι ένα σύστημα που απλά καταγράφει το χάος. Είναι ένα εργαλείο που, στη λογική της πρόληψης, επιχειρεί να το προλάβει πριν φτάσει στο διπλανό τετράγωνο.