Το καλοκαίρι στην Ελλάδα δεν μοιάζει πια με εκείνα των προηγούμενων δεκαετιών. Οι υψηλές θερμοκρασίες εισβάλλουν νωρίτερα και παραμένουν για εβδομάδες, ενώ οι νύχτες χάνουν σταδιακά την ικανότητά τους να προσφέρουν ανακούφιση.
Αλλαγές που καταγράφονται στα ιστορικά δεδομένα
Σύμφωνα με το αρχείο του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, ο αριθμός των επεισοδίων καύσωνα από το 1996 έως το 2025 είναι πενταπλάσιος σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο. Ο αριθμός των ημερών καύσωνα εμφανίζεται επταπλάσιος μετά το 1995, καθώς τα επεισόδια κρατούν περισσότερο. Το 2024 σημειώθηκε ρεκόρ με 17 συνεχόμενες ημέρες πάνω από τους 37 βαθμούς.
Συνδυασμένα φαινόμενα και πιέσεις στην Ευρώπη
Οι καύσωνες πλέον συμπίπτουν συχνά με ξηρασία. Στο διάστημα 2001-2023 τριπλασιάστηκε ο αριθμός των ημερών στην Αθήνα με ταυτόχρονη εμφάνιση καύσωνα και ξηρασίας. Αυτό δημιουργεί συνθήκες που ευνοούν τις δασικές πυρκαγιές και δυσκολεύουν τη γεωργία και το ηλεκτρικό δίκτυο. Η Ευρώπη εξελίσσεται σε ήπειρο δύο ταχυτήτων με κοινή ανοδική πορεία στη συχνότητα και ένταση των ακραίων θερμών φαινομένων. Χώρες όπως η Ολλανδία και η Νορβηγία βλέπουν τα στατιστικά τους να αλλάζουν γρήγορα, ενώ η Ελλάδα ξεκινά από ήδη υψηλή βάση.
Η ομάδα ClimateHub, που συνδέεται με το Copernicus, παρακολουθεί αυτές τις τάσεις και δείχνει ότι οι θερμές περίοδοι ξεκινούν πλέον από τον Μάιο. Στη Δυτική και Κεντρική Ευρώπη καταγράφηκαν αποκλίσεις έως και 15 βαθμούς πάνω από τα συνήθη επίπεδα νωρίς την άνοιξη. Αυτό επιτείνει την ξηρασία και μειώνει τις ροές των ποταμών πριν φτάσει ο Ιούνιος.
Οι πόλεις αντιμετωπίζουν επιπλέον βάρος. Το τσιμέντο και η άσφαλτος συγκρατούν τη θερμότητα, με αποτέλεσμα οι νυχτερινές θερμοκρασίες να παραμένουν υψηλές. Η έλλειψη πρασίνου επιδεινώνει την κατάσταση, στερώντας από τους κατοίκους την απαραίτητη ανάπαυλα. Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι χωρίς ανθρωπογενή παρέμβαση τέτοια φαινόμενα θα ήταν πρακτικά αδύνατα. Η ανάγκη για καλύτερες υποδομές και πολιτικές υγείας γίνεται ολοένα πιο άμεση, καθώς τα επεισόδια εμφανίζονται όλο και πιο συχνά και νωρίς.