Στην καρδιά της Μεσσηνίας, λίγο έξω από την Καλαμάτα, ο δρόμος σε βγάζει σε ένα καταπράσινο τοπίο κοντά στο χωριό Μαυρομμάτι. Εκεί στέκεται η Αρχαία Μεσσήνη, ένας αρχαιολογικός χώρος που απλώνεται σε 400 στρέμματα και κρύβει ιστορίες αιώνων. Πολλοί έχουν περάσει από δω χωρίς να το ξέρουν, αλλά αξίζει να σταματήσεις και να δεις τι κρύβεται πίσω από τα ερείπια.

Η γέννηση μιας πόλης μετά τη μάχη

Ο Επαμεινώνδας, ο Θηβαίος στρατηγός, έφτιαξε την πόλη τον χειμώνα του 370-369 π.Χ., αμέσως μετά τη νίκη του στους Λεύκτρους το 371 π.Χ. Ήθελε να απελευθερώσει τους Μεσσήνιους από τους Σπαρτιάτες και χτίζοντας εκεί, στους πρόποδες του Ιθώματος, έκανε την πρωτεύουσά τους. Μαζί με τη Μεγαλόπολη στην Αρκαδία, μπλόκαραν τη Σπάρτη από γειτονικούς εχθρούς.

Πήρε το όνομά της από τη μυθική Μεσσήνη, κόρη του βασιλιά Τρίοπα στο Άργος. Κήρυκες έστειλαν οι Θηβαίοι στην Ιταλία, τη Σικελία και τη Λιβύη για να φέρουν πίσω τους εξόριστους Μεσσήνιους, και οι περισσότεροι γύρισαν. Η πόλη έγινε πολιτικό και πολιτιστικό κέντρο στη ρωμαϊκή εποχή, μέχρι τα τέλη του 4ου αιώνα μ.Χ.

Ένας μεγάλος σεισμός το 365 μ.Χ. χτύπησε την περιοχή και πιθανότατα κατέστρεψε πολλά. Από τον 5ο αιώνα μ.Χ., όμως, η Αρχαία Μεσσήνη ξαναζωντάνεψε σαν σημαντικό κέντρο στη νοτιοδυτική Πελοπόννησο. Έγινε έδρα επισκόπου και μπήκε στον κατάλογο των πόλεων της αυτοκρατορίας, όπως λέει ο Συνέκδημος του Ιεροκλή.

Τι βλέπεις σήμερα ανάμεσα στα ερείπια

Οι ανασκαφές ξεκίνησαν το 1895 και συνεχίζονται, φέρνοντας στο φως μνημεία που δείχνουν πώς ζούσε η πόλη παλιά. Βλέπεις το Ασκληπιείο, το Θέατρο, το Εκκλησιαστήριο, το Ιερό της Ίσιδος και του Σαράπιδος, την κρήνη Αρσινόη, τη Ρωμαϊκή Έπαυλη, το Στάδιο και το Γυμνάσιο. Κοντά δίπλα, το Αρχαιολογικό Μουσείο κρατάει ευρήματα από όλες αυτές τις χρονιές.

Τα μαρμάρινα αγάλματα ξεχωρίζουν. Δείχνουν πόσο δυνατή ήταν η Αρχαία Μεσσήνη σαν καλλιτεχνικό κέντρο. Η παρουσία της κράτησε αδιάκοπη μέχρι τη μεσοβυζαντινή εποχή και τον Ύστερο Μεσαίωνα.