Το Τέταρτο Ποινικό Δικαστήριο της Δαμασκού καταδίκασε ερήμην σε θάνατο τον Μπασάρ αλ Άσαντ για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας και εγκλήματα πολέμου. Η απόφαση, που εκδόθηκε στις 11 Αυγούστου, είναι η πρώτη συριακή καταδίκη εναντίον του ανατραπέντος προέδρου μετά την πτώση του καθεστώτος του τον Δεκέμβριο του 2024.
Στο εδώλιο όμως δεν κάθισε μόνος. Την ίδια ποινή έλαβαν ερήμην ο αδελφός του Μαχέρ αλ Άσαντ και ο εξάδελφός του Ατέφ Νατζίμπ, πρώην αξιωματούχος των υπηρεσιών ασφαλείας. Μαζί τους δικάστηκαν έξι ακόμη πρόσωπα του παλαιού καθεστώτος, με κατηγορίες που αφορούν προμελετημένες δολοφονίες, βασανιστήρια, αυθαίρετη στέρηση της ελευθερίας και τη βίαιη καταστολή των κινητοποιήσεων από το 2011. Η δίκη είχε ξεκινήσει τον περασμένο Απρίλιο.
Στην έδρα, ωστόσο, κάθισε ένας άνθρωπος που ξέρει καλά τι σημαίνει να σε απειλεί το ίδιο καθεστώς. Ο Φαχρ αλ-Ντιν αλ-Αριάν, εφέτης στο Ιντλίμπ το 2013, αποστάτησε δημοσίως τότε. Το καθεστώς του Άσαντ τον καταδίκασε ερήμην, του δήμευσε την περιουσία και τη δημοπράτησε. Μετά την ανατροπή του πρώην προέδρου βρέθηκε ξανά στα δικαστικά έδρανα.
Οι κατηγορίες φτάνουν πίσω στην εξέγερση του 2011 στην Νταράα, όπου η κράτηση και ο βασανισμός εφήβων που είχαν γράψει αντικαθεστωτικά συνθήματα σε τοίχους έδωσε το έναυσμα για μαζικές διαδηλώσεις. Η βίαιη καταστολή τους πυροδότησε έναν εμφύλιο που κράτησε σχεδόν 14 χρόνια, κόστισε τη ζωή σε περίπου μισό εκατομμύριο ανθρώπους και εκτόπισε εκατομμύρια άλλους.
Για τον Άσαντ, που βρήκε καταφύγιο στη Ρωσία μαζί με τον αδελφό του, η ποινή έχει κυρίως συμβολικό βάρος. Δικηγόροι που παρακολουθούν την υπόθεση εκτιμούν ότι η έκδοσή του από τη Μόσχα είναι μάλλον απίθανη, όσο παραμένει εκτός συριακού εδάφους. Η μεταβατική διοίκηση του Άχμαντ αλ Σάραα επιχειρεί να οικοδομήσει νέους θεσμούς λογοδοσίας, όμως νομικοί κύκλοι εκφράζουν επιφυλάξεις για την ταχύτητα των δικών και τις εγγυήσεις δίκαιης διαδικασίας.
