Η Ελλάδα αλλάζει οριστικά σελίδα στον ευρωπαϊκό διαστημικό χάρτη, αφήνοντας πίσω της τον ρόλο του απλού καταναλωτή έτοιμων υπηρεσιών. Μέσα από ένα ολοκληρωμένο σχέδιο που συνδυάζει εγχώρια παραγωγή τεχνολογίας, στρατηγικές επενδύσεις εκατοντάδων εκατομμυρίων και μια ιστορική επανδρωμένη αποστολή, η χώρα επιχειρεί να εδραιώσει τη δική της αυτόνομη παρουσία πέρα από τα όρια της στρατόσφαιρας.
Η επίσημη παρουσίαση της επόμενης ημέρας πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της εκδήλωσης «Greece in Orbit – Η Ελλάδα στο Διάστημα: Η Επόμενη Ημέρα» στο Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού – Κέντρο «Ελληνικός Κόσμος». Εκεί, παρουσία του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, ανακοινώθηκε το νέο φιλόδοξο πρόγραμμα «ΕΛΛΑΣ Space II», το οποίο έρχεται να διευρύνει τις βάσεις που έθεσε το πρώτο εθνικό πρόγραμμα μικροδορυφόρων.
Από το τοπικό πρωτάθλημα στο ευρωπαϊκό Champions League
«Κτίσαμε πολύ σημαντικές υποδομές με το πρώτο εθνικό πρόγραμμα μικροδορυφόρων. Βάλαμε την Ελλάδα σε τροχιά. Σήμερα κάνουμε το επόμενο μεγάλο βήμα. Περνάμε από τη δημιουργία υποδομών σε πραγματικές, βιώσιμες εθνικές δυνατότητες. Από το τοπικό πρωτάθλημα πάμε πλέον σε κατηγορία Champions League», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης, Δημήτρης Παπαστεργίου.
Το νέο πρόγραμμα «ΕΛΛΑΣ Space II» (ή «HELLAS-SPACE 2.0») έχει συνολικό προϋπολογισμό 350 εκατομμύρια ευρώ και ορίζοντα υλοποίησης την τετραετία 2026-2030. Η χρηματοδότηση προέρχεται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, ενώ η υλοποίηση γίνεται σε στενή συνεργασία με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος (ESA) και το Ελληνικό Κέντρο Διαστήματος (ΕΛΚΕΔ).
Στόχος του προγράμματος είναι η ανάπτυξη νέων δορυφόρων παρατήρησης της Γης εξαιρετικά υψηλής ανάλυσης, συστημάτων ασφαλών δορυφορικών επικοινωνιών, τεχνολογιών μετακβαντικής κρυπτογραφίας, καθώς και αυτόνομων ρομποτικών συστημάτων σε τροχιά. Παράλληλα, προβλέπεται η χρήση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης για την ανάλυση των γεωχωρικών δεδομένων που λαμβάνονται σε πραγματικό χρόνο.
Δορυφόροι στην υπηρεσία του πολίτη και της εθνικής άμυνας
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην πρακτική εφαρμογή αυτών των τεχνολογιών στην καθημερινότητα και την ασφάλεια της χώρας. Οι νέες υποδομές θα προσφέρουν πολύτιμα εργαλεία για:
- Την πολιτική προστασία, με έγκαιρο εντοπισμό και real-time παρακολούθηση δασικών πυρκαγιών και πλημμυρών.
- Τη θαλάσσια επιτήρηση και την υποστήριξη του έργου του Λιμενικού Σώματος.
- Τη γεωργία ακριβείας, επιτρέποντας στους αγρότες να βελτιστοποιήσουν τις καλλιέργειές τους και στην ΑΑΔΕ να διενεργεί διασταυρώσεις.
- Τη συνοριακή φύλαξη και την εθνική άμυνα, προσφέροντας πλήρη εικόνα για το τι συμβαίνει στις ελληνικές θάλασσες.
- Τις ασφαλείς επικοινωνίες και την πλοήγηση στα νησιά και τις πλέον απομακρυσμένες περιοχές της επικράτειας.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης στάθηκε ιδιαίτερα στα οφέλη αυτά, εξηγώντας ότι οι διαστημικές εφαρμογές συνδέονται άμεσα με την προστασία της ανθρώπινης ζωής και του περιβάλλοντος. Παράλληλα, τόνισε ότι η δορυφορική παρακολούθηση των καλλιεργειών σε συνδυασμό με το Κτηματολόγιο θα εξασφαλίσει απόλυτη διαφάνεια στη διανομή των αγροτικών επιδοτήσεων.
Ένα ζωντανό οικοσύστημα παραγωγής και επενδύσεων
Η προσπάθεια αυτή δεν εξαντλείται στις κρατικές δαπάνες. Όπως εξήγησε ο γενικός γραμματέας Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων, Κωνσταντίνος Καράντζαλος, η Ελλάδα συμμετέχει ενεργά στη δημιουργία του ευρωπαϊκού διαστημικού οικοσυστήματος. Οι συνολικές επενδύσεις στον κλάδο αναμένεται να ξεπεράσουν τα 600 εκατομμύρια ευρώ, προσελκύοντας κορυφαίους διεθνείς παίκτες.
Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η απόφαση της φινλανδικής ICEYE να ιδρύσει στην Ελλάδα το πρώτο της εργοστάσιο παραγωγής μικροδορυφόρων εκτός Φινλανδίας. Ταυτόχρονα, η Open Cosmos έχει ήδη αναπτύξει παραγωγική βάση στη χώρα μας για την κατασκευή κρίσιμων υποσυστημάτων. Σημαντικό ρόλο παίζει και το επενδυτικό fund Phaistos, το οποίο χρηματοδοτεί καινοτόμες επιχειρήσεις όπως η OQ Technology (δορυφορικά δίκτυα 5G IoT) και η D-Orbit, η οποία ίδρυσε ελληνική θυγατρική.
Με τον τρόπο αυτό δημιουργείται μια εγχώρια αλυσίδα αξίας, η οποία εξασφαλίζει ότι τουλάχιστον το 50% της προστιθέμενης αξίας των έργων θα παραμένει στην Ελλάδα, δημιουργώντας παράλληλα πάνω από 250 νέες θέσεις εργασίας υψηλής εξειδίκευσης.
Ο πρώτος Έλληνας αστροναύτης στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό
Η πιο συγκινητική στιγμή της εκδήλωσης αφορούσε την ανακοίνωση για την πρώτη ελληνική επανδρωμένη αποστολή στο διάστημα. Ο Αδριανός Γολέμης, γιατρός διαστημικών αποστολών με καταγωγή από τη Λάρισα και σπουδές στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, είναι ο πρώτος Έλληνας που επιλέχθηκε από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος (ESA) για εκπαίδευση αστροναυτών.
Ο κ. Γολέμης αναμένεται να ταξιδέψει στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό (ISS) μέσα στα επόμενα δύο χρόνια. Η ιστορική αυτή αποστολή θα έχει διάρκεια έως τρεις εβδομάδες και θα περιλαμβάνει τη διεξαγωγή μιας σειράς επιστημονικών πειραμάτων και τεχνολογικών δοκιμών που έχουν σχεδιαστεί από ελληνικά πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα και startups.
«Πρέπει να μην διαψεύσουμε τις προσδοκίες», δήλωσε ο ίδιος, υπογραμμίζοντας ότι η Ελλάδα μπορεί να αφήσει το δικό της αποτύπωμα πέρα από τα όρια του πλανήτη μας, προσφέροντας νέες ευκαιρίες στους νέους επιστήμονες της χώρας.
Έμπνευση για τη νέα γενιά
Θέλοντας να μεταφέρει αυτή την ελπίδα στα ελληνικά σχολεία, η κυβέρνηση ανακοίνωσε παράλληλα την έναρξη του πρώτου Πανελλήνιου Μαθητικού Διαστημικού Προγράμματος. Μέσω αυτού, μαθητές Γυμνασίου και Λυκείου από κάθε γωνιά της Ελλάδας θα κληθούν να σχεδιάσουν, να κατασκευάσουν και να στείλουν σε τροχιά τους δικούς τους νανοδορυφόρους.
Ο γενικός διευθυντής της ESA, δρ Ζόζεφ Αζμπαχερ, ο οποίος συναντήθηκε με την ελληνική ηγεσία, δήλωσε εντυπωσιασμένος από το άλμα που έχει πραγματοποιήσει η Ελλάδα από το 2019 μέχρι σήμερα, τονίζοντας ότι η χώρα διαθέτει πλέον σαφή στρατηγική, ισχυρή βιομηχανική βάση και τις απαραίτητες ικανότητες για να πρωταγωνιστήσει.
Από την πλευρά του, ο διευθύνων σύμβουλος του Ελληνικού Κέντρου Διαστήματος, Νίκος Σέργης, παρομοίασε τις διαστημικές υπηρεσίες με τον ηλεκτρισμό πριν από 150 χρόνια. «Στην αρχή όλοι πίστευαν ότι είναι πολυτέλεια, αλλά σύντομα έγινε αναγκαιότητα. Το ίδιο θα συμβεί και με το Διάστημα: σε μία δεκαετία θα είμαστε απολύτως εξαρτημένοι από τις τεχνολογίες του», ανέφερε χαρακτηριστικά, δίνοντας το στίγμα της νέας εποχής στην οποία εισέρχεται με αξιώσεις η χώρα μας.