Δεν χρειάζεται γυμναστήριο, προγραμματισμένη προπόνηση ούτε καν μισή ώρα ελεύθερη. Νέα νέα μελέτη πάνω στα δεδομένα του βρετανικού UK Biobank καταλήγει σε ένα μάλλον αναπάντεχο συμπέρασμα: τρία με τέσσερα λεπτά έντονης κίνησης την ημέρα, σκόρπια μέσα στην καθημερινότητα, αρκούν για να μειωθεί ο κίνδυνος εμφάνισης καρκίνου κατά 17% έως 18%.

Κρίσιμο, ωστόσο, είναι το πώς ακριβώς κινείται κανείς, όχι το πόσο. Στη γλώσσα της μελέτης, που δημοσιεύτηκε στο JAMA Oncology, το μοτίβο έχει όνομα: VILPA (Vigorous Intermittent Lifestyle Physical Activity), δηλαδή σύντομες εκρήξεις υψηλής έντασης διάρκειας ενός με δύο λεπτών. Να ανεβαίνεις γρήγορα τις σκάλες αντί για το ασανσέρ, να σπριντάρεις μέχρι να προλάβεις το λεωφορείο, να βιαστείς ως το μετρό με σταθερό, έντονο βήμα.

Τι έδειξε η ανάλυση

Οι ερευνητές, από το University College London, το University of Sydney και άλλα ιδρύματα, κοίταξαν μόνο όσους συμμετέχοντες δεν αθλούνταν καθόλου στον ελεύθερο χρόνο τους — 22.398 ενήλικες. Για μια εβδομάδα κατέγραψαν τις κινήσεις τους με επιταχυνσιόμετρο στον καρπό και κατόπιν τις συνέδεσαν με τα μητρώα υγείας, εξετάζοντας 13 τύπους καρκίνου.

Το όφελος φαίνεται από πολύ χαμηλά. Με ελάχιστη δόση 3,4 έως 3,6 λεπτών την ημέρα, το μοντέλο έδωσε αναλογία κινδύνου 0,83 (95% CI 0,73-0,93) για τον συνολικό καρκίνο και 0,72 (95% CI 0,59-0,88) για εκείνους που συνδέονται στενά με τη σωματική δραστηριότητα. Προσοχή όμως: τα ευρήματα ήταν παρόμοια είτε οι εκρήξεις διαρκούσαν έως ένα είτε έως δύο λεπτά.

Φτάνοντας στα 4,5 λεπτά την ημέρα — η διάμεση τιμή όσων υιοθέτησαν το μοτίβο — η μείωση έφτανε στο 31% έως 32% για καρκίνους όπως του παχέος εντέρου, του μαστού και του πνεύμονα. Οι πιο απότομες πτώσεις καταγράφηκαν στα χαμηλά επίπεδα, έως τα 4 με 5 λεπτά, ενώ όσο ανέβαινε η ποσότητα τόσο συνέχιζαν να μεγαλώνουν τα κέρδη.

Το στοίχημα για τους ερευνητές είναι ακριβώς ότι μιλάμε για κίνηση χωρίς «πρόγραμμα». Η VILPA φαντάζει πολλά υποσχόμενη παρέμβαση πρόληψης για όσους δεν μπορούν ή δεν έχουν το κίνητρο να αθληθούν στον ελεύθερο χρόνο τους — ακόμη και 3 με 4 λεπτά την ημέρα φέρνουν μετρήσιμο αποτέλεσμα.

Πολύ σχετικό και για τη χώρα μας. Στοιχεία του 2017 σε 11.218 άτομα έδειχναν ότι οι Έλληνες από 15 ετών και πάνω περνούν κατά μέσο όρο 338 λεπτά την ημέρα καθιστοί, δηλαδή 5 ώρες και 38 λεπτά. Στα στατιστικά μοντέλα της ίδιας ανάλυσης, η αντικατάσταση 15 λεπτών καθισιού με ισόχρονη κίνηση συνδεόταν με περίπου 2% χαμηλότερο κίνδυνο, ενώ όταν αυτή η κίνηση γίνεται έντονη και ανεβάζει τους παλμούς το όφελος διπλασιάζεται, γύρω στο 4%.

Το μήνυμα, πάντως, βγαίνει πιο απλό από ό,τι ακούγεται: λίγα λεπτά έντονου βηματισμού εκεί που περιμένει κανείς το ασανσέρ ή τον καφέ. Περίπου όσο χρειάστηκε για να διαβαστεί αυτό το κείμενο.