Ένα δικαστήριο γέμισε τη σιωπή οκτώ ετών με αριθμούς. Δώδεκα χρόνια κάθειρξης. Έντεκα. Πέντε. Το Ποινικό Δικαστήριο της Γένοβας ξεδίπλωσε την ετυμηγορία του για την κατάρρευση της γέφυρας Μοράντι, βάζοντας ονόματα και ποινές δίπλα σε μια τραγωδία που είχε μείνει για καιρό χωρίς νομική κατάληξη.

Η μεγαλύτερη ποινή έπεσε στον Τζοβάνι Καστελούτσι. Ο πρώην διευθύνων σύμβουλος της Autostrade per l’Italia καταδικάστηκε σε 12 χρόνια φυλάκισης. Η εισαγγελία είχε ζητήσει 18,5 χρόνια για εκείνον. Στο άκουσμα της απόφασης, ο ίδιος είχε δηλώσει νωρίτερα «υπεύθυνος αλλά όχι ένοχος», παρομοιάζοντας τη στατική αστοχία με «όγκο χωρίς συμπτώματα».

Δίπλα του, ο Μικέλε Ντονφέρρι Μιτέλι, ο άνθρωπος που είχε την ευθύνη των παρεμβάσεων συντήρησης, άκουσε την ποινή των 11 ετών. Άλλα πέντε χρόνια επιβλήθηκαν στον Μάουρο Κολέτα, τον πρώην διευθυντή εποπτείας των παραχωρήσεων αυτοκινητοδρόμων στο υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών. Ο πρώην αναπληρωτής διευθύνων σύμβουλος της Aspi, Πάολο Μπέρτι, και ο πρώην διευθύνων σύμβουλος της Spea, Αντονίνο Γκαλατά, έλαβαν επίσης ποινές πέντε ετών και έξι μηνών. Συνολικά 32 κατηγορούμενοι καταδικάστηκαν, ενώ 25 αθωώθηκαν ή είδαν τις κατηγορίες τους να παραγράφονται.

Τέσσερα χρόνια κράτησε αυτή η δίκη. Διακόσιες ογδόντα τέσσερις συνεδριάσεις, 57 κατηγορούμενοι στο εδώλιο, 112 κατηγορίες. Στο επίκεντρο βρέθηκε η στρατηγική της Aspi, την οποία η εισαγγελία περιέγραψε ως συστηματική περικοπή δαπανών συντήρησης με στόχο την αύξηση της κερδοφορίας. Από την πλευρά τους, οι υπερασπιστές επέμειναν σε ένα αφήγημα «κρυφού κατασκευαστικού ελαττώματος» — ενός vizio occulto που χρονολογείται από τη δεκαετία του ’60, αδύνατου να εντοπιστεί με τις μεθόδους της εποχής.

Η γέφυρα Πολτσεβέρα, όπως ήταν το επίσημο όνομά της, κατέρρευσε στις 14 Αυγούστου 2018 στις 11:36 το πρωί. Ένα τεράστιο τμήμα της υποχώρησε μέσα σε δευτερόλεπτα, παρασύροντας οχήματα στο κενό. Σαράντα τρεις άνθρωποι σκοτώθηκαν. Η εικόνα της τσιμεντένιας σιλουέτας που κόπηκε στη μέση έγινε σύμβολο μιας ολόκληρης συζήτησης για τις γηρασμένες υποδομές της χώρας και το καθεστώς των παραχωρήσεων.

Η επόμενη μέρα και οι εκκρεμότητες

Για τις οικογένειες των θυμάτων, η απόφαση του πρώτου βαθμού φέρνει μια πρώτη δικαίωση, έστω και με ποινές μικρότερες από όσες ζητούσε η εισαγγελική αρχή. Η διαδικασία, ωστόσο, δεν τελειώνει εδώ. Αναμένεται κύκλος εφέσεων που θα μεταφέρει τη νομική μάχη σε ανώτερα δικαστήρια.

Στον τόπο της καταστροφής, η παλιά γέφυρα αντικαταστάθηκε από τη νέα γέφυρα «Genova San Giorgio», που εγκαινιάστηκε τον Αύγουστο του 2020. Μια σύγχρονη κατασκευή που ορθώνεται εκεί όπου η Μοράντι άφησε το αποτύπωμα μιας εθνικής τραγωδίας, υπενθυμίζοντας πως η ασφάλεια δεν είναι ποτέ δεδομένη — και πως η δικαιοσύνη, αργά ή γρήγορα, ζητά εξηγήσεις.