Κοντά στην Καλαμάτα, αν πάρεις τον δρόμο για τον Μελιγαλά, στα 35 χιλιόμετρα περίπου ξεπροβάλλει η Αρχαία Μεσσήνη, ένας χώρος που κόβει την ανάσα με την έκτασή του. Βρίσκεται δίπλα στο χωριό Μαυρομμάτι, μέσα σε πράσινα τοπία, και καλύπτει 400 στρέμματα αρχαιολογικού πάρκου. Έχεις σίγουρα πετύχει εικόνες του σε διαφημίσεις για τη Μεσσηνία ή σε παλιές καρτ ποστάλ.
Η γέννηση της πόλης από τον Επαμεινώνδα
Ο Θηβαίος στρατηγός Επαμεινώνδας ίδρυσε την Αρχαία Μεσσήνη τον χειμώνα του 370-369 π.Χ., λίγο μετά τη νίκη του στους Λεύκτρους το 371 π.Χ. Είχε εισβάλει στη Λακωνία και απελευθέρωσε τους Μεσσήνιους από τους Σπαρτιάτες. Ακολουθώντας συμβουλές από μάντεις και ιερείς, έχτισε την πρωτεύουσα στους πρόποδες του Ιθώμη όρους.
Χτίστηκε την ίδια εποχή με τη Μεγαλόπολη στην Αρκαδία, για να απομονώσει τη Σπάρτη από τους εχθρούς της. Η Αρχαία Μεσσήνη πήρε τ’ όνομά της από τη μυθική βασίλισσα Μεσσήνη, κόρη του Τρίοπα, βασιλιά του Άργους. Ο Παυσανίας γράφει ότι Θηβαίοι κήρυκες πήγαν στην Ιταλία, τη Σικελία και τη Λιβύη να φέρουν πίσω τους εξόριστους Μεσσήνιους – και οι περισσότεροι γύρισαν.
Από τη ρωμαϊκή εποχή μέχρι τις ανασκαφές
Κατά τα ρωμαϊκά χρόνια, η Αρχαία Μεσσήνη έμεινε κέντρο πολιτικής και κουλτούρας στη Μεσσηνία, μέχρι τα τέλη του 4ου αιώνα μ.Χ. Ένας μεγάλος σεισμός το 365 μ.Χ. χτύπησε την περιοχή και πιθανότατα κατέστρεψε μέρη της πόλης. Μετά τον 5ο αιώνα μ.Χ., ξαναγεννήθηκε ως σημαντικό σημείο στη νοτιοδυτική Πελοπόννησο, έγινε έδρα επισκόπου και μπήκε σε λίστες μεγάλων πόλεων της αυτοκρατορίας, όπως ο Συνέκδημος του Ιεροκλή.
Η παρουσία της συνεχίστηκε χωρίς διακοπή στη μεσοβυζαντινή εποχή και τον ύστερο μεσαίωνα. Σήμερα, οι επισκέπτες βλέπουν μνημεία σε καλή κατάσταση, όπως το Ασκληπιείο, το Θέατρο, το Εκκλησιαστήριο, το Ιερό της Ίσιδος και Σαράπιδος, η κρήνη Αρσινόη, η Ρωμαϊκή Έπαυλη, το Στάδιο, το Γυμνάσιο.
Δίπλα στον χώρο, το Αρχαιολογικό Μουσείο δείχνει ευρήματα από ανασκαφές που ξεκίνησαν το 1895. Τα μαρμάρινα αγάλματα ξεχωρίζουν και δείχνουν πόσο δυνατή ήταν η Αρχαία Μεσσήνη ως κέντρο πολιτικής και τέχνης. Η Μεσσηνία, με τέτοια μνημεία, κρατά ζωντανή την αρχαία ιστορία της.