Φωτογραφίες που δείχνουν την εκτέλεση 200 κομμουνιστών στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής βγήκαν στο φως, και αλλάζουν λίγο την εικόνα αυτής της σκοτεινής ημέρας της Κατοχής, στις 1 Μαΐου 1944. Οι εικόνες αυτές, αν αποδειχτούν αληθινές μετά την εξέταση, θα φέρουν νέα στοιχεία για ένα γεγονός που όλοι θυμόμαστε καλά. Ήδη, συγγενείς και ιστορικοί ψάχνουν να δουν ποιοι είναι οι άνθρωποι στις φωτογραφίες.
Η εκτέλεση ως αντίποινα των Γερμανών
Οι Ναζί αποφάσισαν αυτή την εκτέλεση για να πάρουν εκδίκηση για τον θάνατο του Γερμανού υποστρατήγου Φραντς Κρεχ, διοικητή της 41ης Μεραρχίας Οχυρών. Ο Κρεχ σκοτώθηκε σε ενέδρα ανταρτών του ΕΛΑΣ κοντά στους Μολάους. Η εντολή ήταν ξεκάθαρη: πενήντα Έλληνες για κάθε Γερμανό αξιωματικό.
Το ΚΚΕ και ερευνητές βοηθούν τώρα να ελέγξουν τα στοιχεία για τις φωτογραφίες. Στέλνουν πίσω στην επικαιρότητα την ιστορία αυτών των ανθρώπων που πέθαναν εκεί. Και η ταινία Το Τελευταίο Σημείωμα του Παντελή Βούλγαρη, με σενάριο της Ιωάννας Καρυστιάνη, είχε δείξει ήδη αυτή την τραγωδία.
Ο Ναπολέων Σουκατζίδης και η άρνησή του
Μέσα σε όλο αυτό, ξεχωρίζει η περίπτωση του Ναπολέοντα Σουκατζίδη, 34 χρονών τότε, κρατούμενου στο στρατόπεδο του Χαϊδαρίου. Ήταν Κρητικός με ρίζες από τη Μικρά Ασία, και από το 1936 βρισκόταν σε εξορίες και φυλακές λόγω του λαϊκού κινήματος.
Γνώριζε καλά τα γερμανικά και δούλευε ως διερμηνέας του διοικητή του στρατοπέδου, βλέποντας κάθε μέρα τη βιαιότητα των κατοχικών δυνάμεων. Όταν μπήκε στη λίστα για εκτέλεση, ο διοικητής του είπε να βγει και να βάλουν άλλον στη θέση του. Ο Σουκατζίδης αρνήθηκε και πέθανε μαζί με τους άλλους 199.
Επιστολές του στον πατέρα του σώζονται στο αρχείο του ΚΚΕ, όπως αυτή από τις φυλακές Λάρισας το 1943. Εκεί μιλά με τρυφερότητα για τον θάνατο και ζητά να μείνει περήφανος ο πατέρας του. Οι φωτογραφίες ταιριάζουν με τις μαρτυρίες για την ψυχραιμία των εκτελεσμένων.
Και η ερώτηση από την αφίσα της ταινίας, «Άραγε θα μας ξεχάσουν;», παίρνει απάντηση μετά από 80 χρόνια. Η έρευνα συνεχίζεται για να μη χαθεί η μνήμη αυτής της Πρωτομαγιάς.