Η είδηση έπεσε σαν βαρύ χτύπημα το πρωί της 21ης Ιουλίου 2026. Ο Αλέξης Σταμάτης, ένας από τους πιο αναγνωρίσιμους και πολυγραφότατους συγγραφείς της σύγχρονης Ελλάδας, δεν βρίσκεται πια ανάμεσά μας. Στα 67 του χρόνια, ο οργανισμός του λύγισε έπειτα από μια μακρά, άνιση μάχη με μια σπάνια ασθένεια του αίματος. Αυτή η ασθένεια τον ταλαιπωρούσε αθόρυβα τα τελευταία χρόνια, κλέβοντας σιγά-σιγά τις δυνάμεις του, μα όχι και τη δημιουργική του φλόγα.
Γεννημένος στην Αθήνα το 1960, ο Σταμάτης κουβαλούσε την τέχνη στο DNA του. Γιος του αρχιτέκτονα Κώστα Σταμάτη και της εμβληματικής ηθοποιού Μπέτυς Αρβανίτη, μεγάλωσε σε ένα περιβάλλον όπου η δημιουργία ήταν καθημερινή αναπνοή. Μοιράστηκε τη ζωή του με την ηθοποιό Εύα Σιμάτου και τον γιο τους, Ερμή. Κι αν η αρχική του διαδρομή τον οδήγησε στα μαθηματικά και έπειτα στην αρχιτεκτονική του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου και του Λονδίνου, η λογοτεχνία αποδείχθηκε το αμετακίνητο κέντρο του κόσμου του.
Το συγγραφικό του ντεμπούτο έγινε το 1998 με το μυθιστόρημα «Ο έβδομος ελέφαντας». Ένα βιβλίο που ταξίδεψε ως τη Μεγάλη Βρετανία, προαναγγέλλοντας μια πορεία γεμάτη διεθνείς διακρίσεις. Δύο χρόνια μετά, ήρθε το «Μπαρ Φλωμπέρ». Αυτό το βιβλίο εξελίχθηκε σε διαβατήριο για τον κόσμο. Μεταφράστηκε και κυκλοφόρησε στη Γαλλία, την Ιταλία, τη Ρωσία, την Ισπανία, τη Σερβία και τη Βρετανία. Η αφηγηματική του δεινότητα δεν περιορίστηκε ποτέ σε ένα είδος.
Μια φούγκα από λέξεις. Έτσι θα μπορούσε να χαρακτηρίσει κανείς την παραγωγή του. Μυθιστορήματα όπως το «Σαν τον κλέφτη μες στη νύχτα», η «Οδός Θησέως», η «Ζωή», η «Μητέρα στάχτη» και το «Βιβλίο της βροχής» έδιναν τον ρυθμό. Ανάμεσά τους, η «Αμερικάνικη φούγκα» ξεχώρισε φτάνοντας ως την άλλη πλευρά του Ατλαντικού. Εκεί, το National Endowment for the Arts των ΗΠΑ της χάρισε το Διεθνές Βραβείο Λογοτεχνίας. Μια στιγμή που σφράγισε την εξωστρέφεια του έργου του.
Πάνω από 35 βιβλία φέρουν την υπογραφή του. Τα 20 από αυτά ήταν μυθιστορήματα. Στο παιδικό βιβλίο, ο «Άλκης και ο λαβύρινθος» απέσπασε το πρώτο βραβείο του Κύκλου του Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου. Τα ποιήματά του βρήκαν τη φωνή τους σε συλλογές όπως η «Αρχιτεκτονική εσωτερικών χώρων» — για την οποία τιμήθηκε με το βραβείο Νικηφόρου Βρεττάκου από τον Δήμο Αθηναίων το 1994. Ποιήματά του μεταφράστηκαν στα αγγλικά και παρουσιάστηκαν στο Φεστιβάλ του Εδιμβούργου.
Δεν έμεινε όμως μόνο στη σελίδα. Το θέατρο τον τράβηξε εξίσου δυνατά. Έργα του όπως τα «Δακρυγόνα» ανέβηκαν σε αθηναϊκές σκηνές, ενώ η συνεργασία του με τον συνθέτη Θοδωρή Αμπατζή έφερε λιμπρέτα στη μουσική. Έγραψε και το σενάριο για την ταινία «Καταιγίδα». Το αποτύπωμά του στην πνευματική ζωή του τόπου εδραιώθηκε και μέσα από την αρθρογραφία του στην εφημερίδα «Το Βήμα», αλλά και τη διδασκαλία δημιουργικής γραφής. Μοιράστηκε απλόχερα την εμπειρία του με νεότερους δημιουργούς, μεταδίδοντας την αγάπη του για τη γλώσσα.
Το κενό που αφήνει είναι δυσανάπληρωτο. Σε μια από τις τελευταίες του συνεντεύξεις, την άνοιξη του 2025, μίλησε για τα βιβλία του «Το παιδί και ο Άγγελος» και «Η ασθένεια των απαλών πραγμάτων». Ακόμα και τότε, η σκέψη του ήταν στραμμένη στο μέλλον της γραφής. Με τον θάνατό του κλείνει ένας κύκλος τριών και πλέον δεκαετιών αδιάλειπτης προσφοράς. Ο Αλέξης Σταμάτης αφήνει ένα πολυσχιδές έργο, έναν ολόκληρο κόσμο φτιαγμένο από μνήμη και ανθρώπινη ευαισθησία.