Η ρωσική Υπηρεσία Εξωτερικών Πληροφοριών βάζει στο στόχαστρο τον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο, κατηγορώντας τον για «επιθετικότητα» που ξεπερνά την Ουκρανία και τις χώρες της Βαλτικής, ενώ μιλάει και για «ύπουλη συμπεριφορά» που απλώνεται σε όλη την Ανατολική Ευρώπη. Αυτή η κίνηση έρχεται σε μια εποχή έντασης ανάμεσα σε Κωνσταντινούπολη και Μόσχα. Το Πατριαρχείο απάντησε με ψυχραιμία, εκφράζοντας «βαθύτατη θλίψη» για τα «ευφάνταστα σενάρια» και τις «ψευδείς ειδήσεις» που δεν θα αλλάξουν την πορεία του.
Η ρωσική επίθεση πέρα από την Ουκρανία
Κατηγορίες για πολιτικές σχέσεις με την Ουκρανία πετάει η SVR, λέγοντας ότι ο Πατριάρχης συνεργάζεται με εθνικιστές και νεοναζί. Ισχυρίζονται ακόμα ότι δουλεύει με υποστήριξη από βρετανικές μυστικές υπηρεσίες. Αυτά τα λόγια θυμίζουν παλιούς ψυχροπολεμικούς χρόνους, όπου η θρησκεία γίνεται όπλο σε πολιτικούς αγώνες.
Από το 2018, όταν το Οικουμενικό Πατριαρχείο έδωσε αυτοκέφαλο στην Ορθόδοξη Εκκλησία της Ουκρανίας, η Μόσχα το είδε σαν προσωπική ήττα. Η Ρωσική Εκκλησία αντέδρασε σκληρά, βλέποντας την εκκλησιαστική υπόθεση σαν κομμάτι της κρατικής δύναμης. Πολλοί βλέπουν εδώ μια βαθιά ρήξη ανάμεσα στα δύο κέντρα.
Επέκταση σε Βαλτική και Βαλκάνια
Βλέπεις, η επίθεση δεν σταματά στην Ουκρανία. Η SVR εμπλέκει και τις χώρες της Βαλτικής, όπως η Λιθουανία, η Λετονία και η Εσθονία, και φτάνει μέχρι τα Βαλκάνια με αναφορές στο Μαυροβούνιο και τη Σερβική Ορθόδοξη Εκκλησία. Λένε ότι η Κωνσταντινούπολη αποσπά εκκλησίες από τον ρωσικό κόσμο. Στην ουσία, αμφισβητούν το δικαίωμα της Εκκλησίας να λειτουργεί ανεξάρτητα από κράτη.
Ο Πατριάρχης Κύριλλος στηρίζει ανοιχτά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, μιλώντας για «ιερό πόλεμο» και ευλογώντας στρατιωτικές κινήσεις. Ο Βαρθολομαίος το καταγγέλλει αυτό, λέγοντας ότι η ιδέα του «ιερού πολέμου» είναι λάθος και χαρακτηρίζοντας τη σύγκρουση «άγρια και ανθρωποκτόνο». Αυτή η διαφορά φτάνει στο κόκαλο της διαμάχης.
Δύο διαφορετικοί δρόμοι συγκρούονται εδώ. Η Κωνσταντινούπολη βλέπει την Εκκλησία σαν κάτι υπερεθνικό, με ευθύνη για ενότητα. Η Μόσχα την κάνει εργαλείο εθνικής ταυτότητας και πολιτικής. Σε τέτοιο πλαίσιο, η SVR μιλάει στο όνομα της πίστης για να χτυπήσει πολιτικά.