Οι πόλεμοι ξεκινούν συχνά με εκθαμβωτικές επιθέσεις που δίνουν την εντύπωση εύκολης νίκης. Στην περίπτωση του Ιράν, οι ΗΠΑ βλέπουν έναν αντίπαλο φορτισμένο με δεκαετίες αντιπαράθεσης, από την επανάσταση του 1979 και την κατάληψη της πρεσβείας τους. Αλλά η πραγματικότητα κρύβεται πίσω από αυτή την επιφάνεια, στα βάθη της ανθρώπινης αντοχής και της πολιτικής βούλησης.

Η Μακρινή Αρχή της Σύγκρουσης

Για τους Αμερικανούς, η ρήξη με το Ιράν ξεκινά εκείνη τη χρονιά, με την πρεσβεία στην Τεχεράνη. Οι Ιρανοί όμως κοιτάζουν πιο πίσω, στο 1953, όταν ανέτρεψαν τον εκλεγμένο πρωθυπουργό Μοσαντέκ και έφεραν πίσω τον Σάχη. Ένα καθεστώς που έμοιαζε με ξένη επιβολή γέννησε αισθήματα ταπείνωσης και καταστολής.

Μετά ήρθε ο πόλεμος με το Ιράκ, οκτώ χρόνια αίματος και απωλειών. Αυτό το βίωμα διαμόρφωσε ολόκληρες γενιές. Το Ιράν έμαθε να βλέπει τον κόσμο σαν μια συνεχή απειλή, κάτι που ενώνει τον κόσμο του αντί να τον σπάει.

Πώς Σπάει η Ισχύς των Μεγάλων Δυνάμεων

Η Ουάσιγκτον συχνά υποτιμά αυτό το πείσμα. Νομίζει ότι οι βόμβες θα κάνουν τους πολίτες να γυρίσουν εναντίον των ηγετών τους. Στην πράξη, οι εξωτερικές πιέσεις φέρνουν ενότητα, ειδικά σε χώρες σαν το Ιράν που νιώθουν περικυκλωμένες.

Οι Αμερικανοί πιστεύουν σε γρήγορες λύσεις, όπως μυστικές επιχειρήσεις ή ακριβείς αεροπορικές επιδρομές. Αυτές οι ιδέες επανέρχονται από παλιούς πολέμους, στο Βιετνάμ, στο Ιράκ, στο Αφγανιστάν. Η τεχνολογία φαίνεται να υποσχέται νίκη χωρίς πολύ κόστος, αλλά οι κοινωνίες δεν λυγίζουν εύκολα.

Το Ιράν απλώνεται σε τεράστια έκταση, με βαθιά ιστορία και ισχυρή ιδεολογία στην εξουσία. Έχει μάθει να επιβιώνει με κυρώσεις και απειλές. Δεν πέφτει με ένα χτύπημα σε λίγους στόχους.

Και τα Στενά του Ορμούζ; Εκεί η ναυτική δύναμη των ΗΠΑ μπορεί να φανεί ισχυρή. Αλλά το Ιράν δεν χρειάζεται να πολεμάει ανοιχτά. Μπορεί να κάνει τις διελεύσεις επικίνδυνες, να χτυπάει πλοία σποραδικά, να ανεβάζει τις τιμές και να τρομάζει τις αγορές.

Πίσω από τα σχέδια, υπάρχει το τίμημα σε ζωές. Οι πρώτες επιτυχίες κρύβουν τη φθορά που έρχεται μετά. Στις ΗΠΑ, λιγότεροι και λιγότεροι πολίτες νιώθουν τον πόλεμο από κοντά, αφού ο στρατός είναι επαγγελματικός.

Αυτό δημιουργεί απόσταση. Η κοινωνία βλέπει τα πάντα από μακριά, ενώ λίγοι φέρουν το βάρος. Η πολιτική μπορεί τότε να παίζει με εικόνες δύναμης, σαν μπραβούρα, χωρίς να σκέφτεται βαθιά.

Ο στρατός χρειάζεται νηφαλιότητα, όχι φασαρία. Σήμερα οι μάχες κερδίζονται με εξυπνάδα και προσαρμογή, όπως βλέπουμε στην Ουκρανία. Η ισχύς υπάρχει, αλλά τα όριά της καθορίζουν αν θα γίνει νίκη ή αδιέξοδο.