Ο Ντόναλντ Τραμπ έκανε πίσω από την ιδέα στρατιωτικής εισβολής στη Γροιλανδία. Εγκατέλειψε και την απειλή για δασμούς στη Δανία, τουλάχιστον προς το παρόν. Αντίθετα, μίλησε σε δικά του μέσα για ένα ασαφές “framework” που περιμένει λεπτομέρειες.
Αυτό το επεισόδιο δείχνει να παγώνει. Δεν είναι απλή διπλωματική υπερβολή. Ένας πρόεδρος των ΗΠΑ σκέφτεται να αγοράσει αυτόνομο έδαφος της Δανίας και να το πάρει με βία αν χρειαστεί.
Το ΝΑΤΟ σε δοκιμασία από απειλές
Το μεγάλο ερώτημα μένει για το ΝΑΤΟ. Ο ηγέτης της ισχυρότερης χώρας βλέπει συμμάχους σαν κομμάτια σε παιχνίδι. Στο Νταβός, ο πρωθυπουργός του Καναδά Μαρκ Κάρνεϊ μίλησε για “ρήξη” στην παγκόσμια τάξη.
Οι Ευρωπαίοι προσπαθούν να κλειδώσουν αυτή την υπαναχώρηση. Δεν θέλουν απλά ένα προσωρινό πισωγύρισμα. Η κρίση δείχνει πόσο εύθραυστο είναι το ΝΑΤΟ, που λειτουργεί 75 χρόνια ως ασπίδα.
Αυτό φέρνει τριγμούς παντού. Η εμπιστοσύνη διαβρώνεται σιγά σιγά. Κανείς δεν ξέρει τι θα γίνει μετά.
Η Ευρώπη ψάχνει δρόμο μόνη της
Ο Τραμπ λέει ότι η Γροιλανδία χρειάζεται για την εθνική ασφάλεια της Αμερικής. Βλέπει Κίνα και Ρωσία να την κοιτάνε για ορυκτά. Θέλει να φτιάξει εκεί τον “Golden Dome”, μια αντιπυραυλική ασπίδα.
Οι ΗΠΑ έχουν ήδη 200 στρατιωτικούς στη βάση Pituffik Space Base. Η συνθήκη του 1951 με τη Δανία αφήνει χώρο για περισσότερα. Αλλά ο Τραμπ σκέφτεται ιδιοκτησία για προστασία.
Αυτή η λογική φτάνει μακριά. Αν δεν κατέχεις κάτι, δεν το προστατεύεις σίγουρα. Αυτό βάζει σε κίνδυνο το Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ.
Στο Νταβός, ο Τραμπ είπε: «Δίνουμε τόσα πολλά και παίρνουμε τόσο λίγα πίσω». Σπέρνει αμφιβολία παντού. Κανένας πρόεδρος δεν κούνησε τόσο το ΝΑΤΟ.
Η Εθνική Στρατηγική Ασφάλειας της κυβέρνησης Τραμπ βλέπει την Ευρώπη φθίνουσα. Λιγότερο σημαντική από Ασία και Λατινική Αμερική. Αμφιβάλλει για την αντοχή ορισμένων συμμάχων.
Η Ευρώπη άλλαξε τακτική. Ανέστειλε την κύρωση εμπορικής συμφωνίας με ΗΠΑ. Εξετάζει το αντι-εξαναγκαστικό εργαλείο της ΕΕ για αντίποινα.
Ένα δανικό ταμείο πουλάει 100 εκατομμύρια δολάρια σε αμερικανικά ομόλογα. Αρχίζει να σκέφτεται την ισχύ σοβαρά. Δεν είναι πια μόνο λόγια.
Το πρόβλημα δεν τελειώνει με Τραμπ. Η ιδέα America First ζει στο MAGA. Ακόμα και με Δημοκρατικούς, οι ΗΠΑ κοιτάνε Κίνα.
Η Ευρώπη βγαίνει από σκιά. Έχει πληθυσμό, ΑΕΠ, τεχνολογία. Χρειάζεται βούληση και ενότητα.
Χώρες σαν Πολωνία και Βαλτικές φοβούνται Ρωσία. Είναι βίωμα γι’ αυτές. Αλλά η ΕΕ δείχνει ότι μπορεί να χτίσει κάτι μεγάλο.
Πρέπει να ξαναγράψει στρατηγική άμυνας. Εκσυγχρονίσει υλικό, drones, αντιαεροπορικά. Διορθώσει κατακερματισμό παραγωγής.
Οι δαπάνες στο ΝΑΤΟ ανέβηκαν. Το 2014 μόνο δύο χώρες έδιναν 2% του ΑΕΠ. Μέχρι 2025 όλες έφτασαν εκεί, έξι πάνω από 3%.
Συνολικά 608 δισεκατομμύρια δολάρια. Πάνω από τέσσερις φορές της Ρωσίας. Η εισβολή στην Ουκρανία έδειξε αδυναμίες της.
Απώλειες τεράστιες μετά από χρόνια πολέμου. Κόστος 2,4 τρισεκατομμύρια δολάρια. Δεν μπορεί να προχωρήσει εύκολα.
Η ανατολική πτέρυγα έχει φόβο. Αλλά η Ευρώπη μπορεί να φτιάξει σχέδιο. Με Ουκρανία μαζί, εκπαίδευση, όπλα.
Στο Νταβός κατάλαβαν την αλήθεια. Η Αμερική δεν εγγυάται πια σίγουρα. Η Ευρώπη πρέπει να πάρει τα ηνία.