Στην παραλία του Puerto Naos, στη δυτική πλευρά της La Palma, τα παιδιά παίζουν στην ηφαιστειακή άμμο ενώ τουρίστες ξαπλώνουν για ηλιοθεραπεία. Τα καφέ έχουν ξαναγεμίσει κόσμο. Κάτω από αυτή την ήρεμη καθημερινότητα, όμως, δουλεύει ένα τεράστιο δίκτυο επιτήρησης για το διοξείδιο του άνθρακα.

Η Έκρηξη του Cumbre Vieja και η Αόρατη Απειλή

Η έκρηξη του ηφαιστείου Cumbre Vieja τον Σεπτέμβριο του 2021 γέμισε τη La Palma με λάβα που έκαψε σπίτια και δρόμους. Μετά που σταμάτησε, βγήκε στην επιφάνεια το πραγματικό πρόβλημα: χιλιάδες τόνοι διοξειδίου του άνθρακα ξεχύνονταν από κάτω. Οι μετρήσεις έδειξαν επίπεδα εκατοντάδων χιλιάδων ppm σε κάποιες περιοχές, πολύ πάνω από τα όρια ασφαλείας.

Το CO₂ δεν φαίνεται ούτε μυρίζει, αλλά σκοτώνει αν μαζευτεί σε κλειστούς χώρους όπως γκαράζ. Νεκρά ζώα βρέθηκαν πρώτα σε τέτοια μέρη, δείχνοντας ότι ο κίνδυνος δεν έφυγε με την λάβα. Οι επιστήμονες κατάλαβαν γρήγορα ότι έπρεπε να μείνουν και να δρουν.

Το Πρόγραμμα Alerta CO₂ σε Δράση

Οι ισπανικές αρχές δεν άφησαν την περιοχή να ερημώσει. Ξεκίνησαν το Alerta CO₂ το 2022, κοστίζοντας γύρω στα 4 εκατομμύρια ευρώ, και το έκαναν το πρώτο πλήρες σύστημα για κατοικημένες ζώνες. Βάλαμε πάνω από 1.300 αισθητήρες σε σπίτια, μαγαζιά και δρόμους του Puerto Naos και της La Bombilla.

Οι αισθητήρες στέλνουν δεδομένα live. Ασφαλές είναι κάτω από 770 ppm. Πάνω από 1.000 ppm για ώρα, χτυπάει συναγερμός: καλούν τις αρχές, χτυπάνε τηλέφωνα στους κατοίκους ή πηγαίνουν από σπίτι σε σπίτι, και ανάβουν αερισμό ή μηχανές καθαρισμού αέρα.

Σε ένα παλιό σχολείο δουλεύει το κέντρο ελέγχου. Επιστήμονες κοιτάνε χάρτες και γραμμές όλη μέρα, πιάνοντας αμέσως τυχόν προβλήματα. Η δήμος Los Llanos de Aridane έφτιαξε app Smart Island, όπου βλέπεις τα επίπεδα CO₂ έξω από κάθε γειτονιά.

Η εμπιστοσύνη γύρισε χάρη σε αυτά. Το 80% των ιδιοκτητών ξαναγύρισε, εκατοντάδες σπίτια και δουλειές άνοιξαν πάλι. Στο ξενοδοχείο έχουν δεκάδες αισθητήρες σε όλους τους χώρους, να λένε στους τουρίστες ότι όλα είναι οκ. Οι συσκευές φαίνονται παντού, με πράσινα led να αναβοσβήνουν – υπενθύμιση ότι η απειλή είναι ακόμα εκεί, αλλά ελέγχεται.

Δεν ξέρουμε πότε θα σταματήσουν οι εκπομπές CO₂ από κάτω. Οι δείκτες πέφτουν σιγά-σιγά, μα η πρόβλεψη είναι δύσκολη. Για τους ντόπιους, η επιστροφή ήταν θέμα καρδιάς μετά μήνες μακριά από τα σπίτια τους. Η La Palma δείχνει πώς αντιμετωπίζεις αόρατους κινδύνους με τεχνολογία.