Αντιδράσεις για ομόφυλα ζευγάρια στα σχολικά βιβλία Δημοτικού

Έντονες αντιδράσεις έχει προκαλέσει το περιεχόμενο δύο νέων σχολικών βιβλίων του Δημοτικού, στα οποία παρουσιάζονται οικογένειες με δύο πατέρες ή δύο μητέρες. Πρόκειται για εγχειρίδια που εγκρίθηκαν στο πλαίσιο του θεσμού του Πολλαπλού Βιβλίου και έχουν ήδη αναρτηθεί στην ψηφιακή βιβλιοθήκη «Μελίσπη» του Διόφαντου. Ωστόσο, δεν θα διανεμηθούν στους μαθητές τον Σεπτέμβριο του 2026, καθώς η πλήρης εφαρμογή του συστήματος τοποθετείται επίσημα στο σχολικό έτος 2027-2028.

Στο επίκεντρο βρίσκεται το βιβλίο Γλώσσας της Β΄ Δημοτικού με τίτλο «Η γλώσσα μου» των Εκδόσεων Νήσος. Στην πρώτη ενότητα, «Ποιοι είναι οι σημαντικοί αγαπημένοι γύρω μας;», τα παιδιά καλούνται να παρατηρήσουν καρτουνίστικες εικόνες με διαφορετικά οικογενειακά σχήματα. Ανάμεσά τους υπάρχουν και ζευγάρια με δύο πατέρες ή δύο μητέρες, ενώ η δραστηριότητα ζητά από τους μικρούς μαθητές να εντοπίσουν ποια οικογένεια μοιάζει με τη δική τους και να τη ζωγραφίσουν. Η συγκεκριμένη αναφορά είναι αυτή που πυροδότησε τις περισσότερες ενστάσεις, κυρίως λόγω της ηλικίας των παιδιών στα οποία απευθύνεται.

Πιο αναλυτική είναι η προσέγγιση στο βιβλίο Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής της ΣΤ΄ Δημοτικού των Εκδόσεων Πουκαμισάς. Στην ενότητα «Η ελληνική οικογένεια» γίνεται λόγος για τη «μεγάλη πολυμορφία των οικογενειακών σχημάτων», όπου καταγράφονται η πυρηνική, η μονογονεϊκή, η εκτεταμένη και η θετή οικογένεια, καθώς και η «οικογένεια με δύο γονείς του ίδιου φύλου». Οι μαθητές καλούνται να χωριστούν σε ομάδες και να δημιουργήσουν αφίσες για κάθε τύπο, ενώ υπάρχει και άσκηση που τους ζητά να εντάξουν τη δική τους οικογένεια σε μία από τις κατηγορίες.

Το υπουργείο Παιδείας απαντώντας στις επικρίσεις παρέπεμψε στη διαδικασία αξιολόγησης που ακολουθήθηκε μέσω του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής. Όπως αναφέρει, τα βιβλία εξετάστηκαν από ανεξάρτητες πενταμελείς επιτροπές, με περισσότερα από 900 μέλη συνολικά, τα οποία επιλέχθηκαν μέσω δημόσιας κλήρωσης και αλγορίθμου από το Μητρώο Αξιολογητών. Το υλικό δημοσιεύθηκε ακριβώς όπως εισηγήθηκαν οι επιτροπές, χωρίς καμία αλλοίωση ή πολιτική παρέμβαση στο περιεχόμενο.

Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης πήρε θέση από την πλευρά της κυβέρνησης, διαψεύδοντας ότι ακολουθείται «woke ατζέντα». Ως πατέρας παιδιού τριών ετών, ανέφερε ότι το θέμα τον απασχόλησε προσωπικά και υπογράμμισε την ανάγκη για ιδιαίτερη προσοχή και αυξημένη ευαισθησία στα βιβλία των μικρότερων τάξεων. «Τα φύλα είναι δύο. Ο πατέρας είναι πατέρας, η μητέρα είναι μητέρα. Ούτε Γονέας 1 υπάρχει ούτε Γονέας 2 υπάρχει», κατέληξε χαρακτηριστικά.

Την έντονη αντίθεσή τους εξέφρασαν και τοπικοί φορείς, όπως το Διοικητικό Συμβούλιο της Δημοτικής Κοινότητας Χαλκειούς Χίου. Με επίσημη επιστολή τους ζητούν την απόσυρση ή τροποποίηση της ενότητας, υποστηρίζοντας ότι οι μαθητές της ΣΤ΄ Δημοτικού, ηλικίας 11-12 ετών, δεν διαθέτουν την απαραίτητη ωριμότητα και ότι τέτοιες θεματικές ενδέχεται να προκαλέσουν γνωστική και συναισθηματική σύγχυση. Παράλληλα, αιτούνται διάλογο με τους γονείς πριν από την εισαγωγή παρόμοιων ενοτήτων στο μέλλον.

Ο συγγραφέας του βιβλίου της ΣΤ΄ Δημοτικού, κοινωνιολόγος Μανούσος Μαραγκουδάκης, απορρίπτει τις κατηγορίες περί ιδεολογικής προώθησης. Όπως λέει, το βιβλίο καταγράφει τις μορφές οικογένειας που υπάρχουν σήμερα στην ελληνική κοινωνία και η αναφορά σε ομόφυλους γονείς δεν αποτελεί ξεχωριστή πολιτική θέση, αλλά μέρος μιας συνολικής παρουσίασης της σύγχρονης πραγματικότητας.

Η συζήτηση αυτή δεν γίνεται στο κενό. Με τον νόμο 5089/2024 αναγνωρίστηκε στην Ελλάδα ο πολιτικός γάμος ανεξαρτήτως φύλου, με αλλαγές σε ζητήματα γονικής μέριμνας και οικογενειακών δικαιωμάτων. Τα στοιχεία της τελευταίας Απογραφής δείχνουν άλλωστε μια κοινωνία που αλλάζει: μεταξύ 2011 και 2021 οι έγγαμοι μειώθηκαν κατά 10,8%, ενώ ο πληθυσμός σε σύμφωνο συμβίωσης εκτοξεύτηκε από 1.765 άτομα σε 39.984. Οι διαζευγμένοι αυξήθηκαν από 332.018 σε 484.237.

Το ερώτημα που μένει τελικά ανοιχτό δεν είναι αν υπάρχουν διαφορετικά οικογενειακά σχήματα στην κοινωνία, αλλά πότε και με ποιον τρόπο πρέπει να παρουσιάζονται μέσα στην τάξη. Η προσέγγιση για ένα παιδί επτά ετών δεν μπορεί να είναι ίδια με εκείνη για έναν μαθητή 11 ή 12 ετών. Στο νέο σύστημα του Πολλαπλού Βιβλίου, πάντως, ο εκπαιδευτικός έχει τον πρώτο λόγο: το βιβλίο της Β΄ Δημοτικού είναι μία από τέσσερις επιλογές για τη Γλώσσα και το αντίστοιχο της ΣΤ΄ Δημοτικού μία από τρεις για την Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή. Τον Απρίλιο του 2026 ανακοινώθηκε η έγκριση 230 βιβλίων και διδακτικών πακέτων για τις τάξεις από την Α΄ Δημοτικού έως και την Α΄ Λυκείου.