Ο Σταύρος Λάλας άνοιξε τα χαρτιά του μετά από χρόνια σιωπής, δίνοντας συνέντευξη στον Αντώνη Σρόιτερ για την εκπομπή «Αυτοψία». Ο Ελληνοαμερικανός αυτός άντρας, που βρέθηκε στο επίκεντρο για κατασκοπεία υπέρ της Ελλάδας στις ΗΠΑ, μίλησε για τα έγγραφα που χειριζόταν και πώς ξετυλίχτηκε η όλη ιστορία. Ταξίδεψε ο δημοσιογράφος μέχρι τη Χρυσούπολη Καβάλας για να τον συναντήσει, σε μια κουβέντα γεμάτη αποκαλύψεις.

Το απόρρητο έγγραφο και οι αμερικανικές σκέψεις για το Σκοπιανό

Ένα από τα πιο σημαντικά έγγραφα που έπεσαν στα χέρια του Λάλα αφορούσε το ζήτημα της ονομασίας της τότε ΠΓΔΜ. Περιείχε σκέψεις της αμερικανικής ηγεσίας για το λεγόμενο Σκοπιανό, μαζί με εκτιμήσεις του προέδρου των ΗΠΑ και όσα συζητιόνταν κορυφαία με την ελληνική κυβέρνηση. Ο ίδιος περιέγραψε πώς το χαρτί αυτό κατέγραφε εσωτερικές κουβέντες πίσω από κλειστές πόρτες, δείχνοντας τι πραγματικά πίστευαν οι Αμερικανοί και τι επιλογές κοίταζαν.

Ρώτησαν τον Λάλα αν αυτές οι πληροφορίες άλλαξαν τελικά τις εξελίξεις γύρω από την ονομασία. Απάντησε προσεκτικά, λέγοντας ότι κάποια πράγματα που έγραφε φάνηκαν να γίνονται πραγματικότητα, αλλά δύσκολο να πεις ακριβώς ποιο κομμάτι έπαιξε ρόλο στις αποφάσεις. Η κατασκοπεία του αυτή συνδέεται με τις ελληνοαμερικανικές σχέσεις των τελευταίων δεκαετιών, μια εποχή έντασης για τέτοια ζητήματα.

Πώς αποκαλύφθηκε η υπόθεση και η σύλληψή του

Η τότε υφυπουργός Εξωτερικών της Ελλάδας ανέφερε κάτι από το απόρρητο έγγραφο σε κουβέντα με Αμερικανούς διπλωμάτες. Αυτό ξύπνησε υποψίες για διαρροή από μέσα. Ο Λάλας βιάστηκε να την απαλλάξει, ρίχνοντας ευθύνη σε όσους της πέρασαν την πληροφορία – δεν έπρεπε να ξέρει τέτοια ευαίσθητα.

Οι αμερικανικές αρχές τον παρακολουθούσαν ήδη. Του ζήτησαν να πάει στις ΗΠΑ για εκπαίδευση τριών ημερών, που γύρισε σε εφιάλτη χρόνων. Υποψιαζόταν κάτι, αλλά τον πιάσανε σε ξενοδοχείο.

Μετά τη σύλληψη πήγε σε τοπική φυλακή, και ύστερα από δίκη σε φυλακή υψίστης ασφαλείας. Οι ανακρίσεις κράτησαν δύο τρεις εβδομάδες, με ψυχολογική πίεση ασταμάτητη για να του βγάλουν όσα ήξερε. Γύρισε στην Ελλάδα μετά την αποφυλάκιση και κράτησε απόσταση από τα φώτα.