Κάθε αρχή του χρόνου μας βρίσκει να γιορτάζουμε την 1η Ιανουαρίου σαν κάτι δεδομένο. Οι άνθρωποι ανταλλάσσουν ευχές, κάνουν αποφάσεις και κλείνουν λογαριασμούς με το παρελθόν. Αλλά αυτή η συνήθεια δεν υπήρχε πάντα έτσι.
Πώς ξεκινούσε το έτος στην αρχαία εποχή
Στην αρχαία Ρώμη, η χρονιά άρχιζε με τον Μάρτιο, αφιερωμένο στον θεό του πολέμου. Οι Ρωμαίοι έβλεπαν τον χειμώνα σαν παύση, οπότε η άνοιξη έμοιαζε λογική στιγμή για νέα ξεκινήματα, όπως σπορές ή εκστρατείες. Το αρχικό τους ημερολόγιο είχε δέκα μήνες, και ο Δεκέμβριος έκλεινε την υπόθεση.
Εκεί που τα πράγματα γίνονταν ακόμα πιο μπερδεμένα ήταν η αρχαία Ελλάδα.
Σε πόλεις όπως η Αθήνα, το έτος έμπαινε μετά το καλοκαιρινό ηλιοστάσιο, με μήνα που συνδεόταν με γιορτές και θυσίες. Άλλες περιοχές διάλεγαν φθινόπωρο ή άνοιξη, ανάλογα με τις τοπικές παραδόσεις. Τα ημερολόγια βασίζονταν στη σελήνη, χρειάζονταν συνέχεια διορθώσεις για να ταιριάζουν με τον ήλιο.
Ο Ιανουάριος μπαίνει στην εξίσωση και η Εκκλησία αλλάζει τα δεδομένα
Ο Ιανουάριος πήρε θέση πρώτος όταν η πολιτική χρειάστηκε σταθερότητα. Έκτοτε από τον Ιανό, τον θεό με τα δυο πρόσωπα που βλέπει πίσω και μπροστά. Το 153 π.Χ., η Ρώμη αποφάσισε η 1η Ιανουαρίου να είναι η μέρα που οι ύπατοι παίρνουν πόστο, για να ρυθμίζουν φόρους και στρατό.
Με τον Χριστιανισμό που εξαπλώθηκε, ο Ιανουάριος έγινε ύποπτος λόγω παγανιστικών εθίμων. Στη μεσαιωνική Ευρώπη, η Πρωτοχρονιά γινόταν Χριστούγεννα, Ευαγγελισμός ή ακόμα και Πάσχα. Αυτό προκαλούσε χάος σε εμπόριο και έγγραφα.
Μόνο με το Γρηγοριανό ημερολόγιο, που έφερε ο πάπας Γρηγόριος ΙΓ΄ το 1582, τακτοποιήθηκαν όλα. Διόρθωσε τις αποκλίσεις του παλιού Ιουλιανού και έθεσε οριστικά την 1η Ιανουαρίου σαν αρχή. Η αλλαγή πέρασε σιγά-σιγά, με πολιτικές εντάσεις εδώ κι εκεί, αλλά η ανάγκη για κοινή βάση νίκησε.
Τα ονόματα των μηνών θυμίζουν εκείνη την εποχή. Ο Ιανουάριος από τον Ιανό, ο Φεβρουάριος από εξαγνισμούς, ο Μάρτιος από τον Άρη. Ο Ιούλιος και Αύγουστος άλλαξαν υπέρ Καίσαρα και αυτοκράτορα, ενώ οι τελευταίοι κρατούν αριθμούς από το παλιό δέκαμηνο.
Ο Ιανουάριος έμεινε πρώτος για πρακτικούς λόγους. Δεν έχει αγροτικές δουλειές, ταιριάζει σε λογαριασμούς και σχέδια. Σήμερα, ο χρόνος δουλεύει έτσι για να κρατάει τις κοινωνίες σε συγχρονισμό.