Το Grand Theft Auto VI κυκλοφορεί την Πέμπτη, 13 χρόνια μετά την προηγούμενη έκδοση της σειράς, και ήδη πριν βγει στα ράφια έχει σπάσει κάθε ρεκόρ ψυχαγωγικής κυκλοφορίας. Σύμφωνα με στοιχεία της Sensor Tower, έχουν πουληθεί 17 εκατομμύρια αντίτυπα έναντι 1,6 δισ. δολαρίων — περίπου 1,46 δισ. ευρώ — πριν καν το παιχνίδι γίνει διαθέσιμο στο κοινό.

Στις Βρυξέλλες, το θέμα δεν περνά απαρατήρητο. Οι ευρωπαϊκές ρυθμιστικές αρχές έχουν μπει σε μια διπλή μάχη: να προστατεύσουν τους ανηλίκους από επιβλαβές διαδικτυακό περιεχόμενο και να αντιμετωπίσουν την ταχεία εξάπλωση της τεχνητής νοημοσύνης. Το παιχνίδι φτάνει σε έναν κόσμο πολύ διαφορετικό από εκείνον του 2013.

Η σειρά δεν είναι ξένη προς την Ευρώπη. Τη δημιούργησαν δύο Σκωτσέζοι προγραμματιστές, ο David Jones και ο Mike Dailly, στο στούντιο DMA Design στο Νταντί. Στα τέλη της δεκαετίας του 1990 τα δικαιώματα πέρασαν στην αμερικανική Take-Two Interactive, αλλά η θυγατρική της Rockstar Games διατηρεί ακόμη μεγάλα γραφεία στο Εδιμβούργο. Το Brexit, βέβαια, περιόρισε την ικανότητα της Ένωσης να διεκδικεί ως δική της μια από τις μεγαλύτερες επιτυχίες της σκωτσέζικης δημιουργικής βιομηχανίας.

Μικροσυναλλαγές και ψηφιακό νόμισμα

Πριν από την κυκλοφορία, πολλοί παίκτες φοβόντουσαν ότι η διαδικτυακή εκδοχή θα γεμίσει μικροσυναλλαγές και εικονικό νόμισμα, όπως συμβαίνει σε άλλους τίτλους της σειράς. Η έκδοση που βγαίνει τώρα δεν τα περιλαμβάνει, χωρίς να αποκλείεται να προστεθούν αργότερα σε κάποια online εκδοχή. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πάντως κινείται ήδη: προωθεί κανόνες που περιορίζουν την έκθεση των παιδιών σε τέτοιες πρακτικές ή τουλάχιστον κάνουν πιο διαφανές το κόστος τους, με το επιχείρημα ότι οι μηχανισμοί αυτοί ενθαρρύνουν τις υπερβολικές δαπάνες. Η βιομηχανία αντιδρά και προειδοποιεί ότι οι προτεινόμενες ρυθμίσεις του Digital Fairness Act μπορεί να έχουν σοβαρές επιπτώσεις στις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις του κλάδου.

Το GTA VI φέρει ηλικιακή κατάταξη 18+ από το PEGI, το πανευρωπαϊκό σύστημα αξιολόγησης βιντεοπαιχνιδιών. Πρόκειται για μηχανισμό αυτορρύθμισης που δημιουργήθηκε πριν από περίπου 20 χρόνια και αξιολογεί βωμολοχίες, ναρκωτικά, βία και σεξουαλικές σκηνές — όλα στοιχεία που συνοδεύουν διαχρονικά τη σειρά. Για τίτλους από 12 ετών και πάνω παρεμβαίνει και το βρετανικό Video Standards Council Rating Board, που εξετάζει το περιεχόμενο πριν δώσει τη σήμανση.

Σε αρκετές χώρες της ΕΕ, όπως και στη Βρετανία, ο αγοραστής μπορεί να χρειαστεί να δείξει ταυτότητα για ένα φυσικό αντίτυπο, ενώ πλατφόρμες όπως το PlayStation Store εφαρμόζουν ελέγχους ηλικίας. Το κενό παραμένει προφανές: τίποτα δεν σταματά έναν γονέα ή έναν μεγαλύτερο αδελφό να αγοράσει το παιχνίδι και να το δώσει σε μικρότερο παιδί. «Ανησυχούμε περισσότερο για τους γονείς που λένε: “Ορίστε μερικά χρήματα, αγοράστε ό,τι θέλετε”», λέει ο γενικός διευθυντής του PEGI, Dirk Bosmans. Στόχος του συστήματος, εξηγεί, είναι να βοηθά τους γονείς να κάνουν ενημερωμένες επιλογές — κι αν κάποιος αποφασίσει να αφήσει τον έφηβο γιο ή την κόρη του να παίξει, ας το κάνει γνωρίζοντας τι περιέχει το παιχνίδι.

Χωρίς παραγωγική τεχνητή νοημοσύνη

Ο διευθύνων σύμβουλος της Take-Two, Strauss Zelnick, έχει δηλώσει ότι η παραγωγική τεχνητή νοημοσύνη δεν έπαιξε «κανέναν απολύτως ρόλο» στη δημιουργία του GTA VI. Η δήλωση ζυγίζει περισσότερο τώρα που η βιομηχανία ενσωματώνει ολοένα και περισσότερο εργαλεία genAI: σύμφωνα με την τελευταία έκθεση για την κατάσταση του κλάδου, το 40% των προγραμματιστών τα χρησιμοποιεί ήδη, ακόμη και σε μεγάλες παραγωγές όπως το Call of Duty και το γαλλικό Clair Obscur: Expedition 33. Ταυτόχρονα, περίπου το 33% των απασχολημένων στον τομέα του gaming στις Ηνωμένες Πολιτείες αναφέρει πως έμεινε άνεργος κατά τη διετία που προηγήθηκε.

Η συζήτηση γύρω από τη βία έχει μετατοπιστεί από τις αρχές της δεκαετίας του 2010, όταν κυκλοφόρησε η προηγούμενη έκδοση. Το ερώτημα δεν είναι πια αν ένα παιχνίδι είναι επιβλαβές, αλλά για ποιες ηλικίες είναι ακατάλληλο. Το PEGI λαμβάνει υπόψη επιστημονικά δεδομένα και κοινωνικές αντιλήψεις — μια και μόνο χυδαία λέξη μπορεί να ανεβάσει έναν τίτλο στην κατηγορία 16+. Με την ευρωπαϊκή πρωτεύουσα να σχεδιάζει αυστηρότερες νομοθεσίες για την ασφάλεια των ανηλίκων στο διαδίκτυο, ο Bosmans εκφράζει ανησυχίες μήπως θολώσουν τα όρια μεταξύ των επικίνδυνων, των παράνομων και των απλώς μη κατάλληλων στοιχείων. «Νιώθουμε σαν να βρισκόμαστε σε ένα σημείο όπου μπορεί να έχουμε ξεχάσει μέρος της ιστορίας», λέει.